चशब्दो ऽनुक्तसमुच्चयार्थः । तेन विप्रतिपन्नेति प्रतिज्ञायां सिद्धयति । हेतौ च चेतनाश्रितेति । तेनाचेतनगतौ बाधो, देवदत्तगतौ सिद्धार्थत्वं, अचेतनगतौ व्यभिचारश्च न सम्भवति । दुःखेनेता प्राप्ता दुःखेता । प्राप्तिश्च न साध्यसाधनभावलक्षणा । तथा सति देवदत्तस्य सुखार्थायां मन्दगतौ व्यभिचारापातात् । दूरत्वस्य चानियतत्वात् । तीव्रत्वस्याप्यपरिनिष्ठितत्वात् । किं तर्हि समानकालीनेन दुःखेन सहैकाधिकरणत्वलक्षणा । कदाचिद्देवदत्तः दुःखेन विनापि गच्छति तत्र व्यभिचार इति चेन्न । देवदत्तस्य कदापि निर्दुःखताया अनङ्गीकारात् । आध्यात्मिकादिष्वन्यतमेन महताल्पेन वायं खलु सदा संवलितः । चेतनशब्देन जाग्रतो ऽभिधानान्न सुप्तगतौ व्यभिचारः । सुखार्थापि गतिरल्पं दुःखमुत्पादयतीत्यभ्युपगम्य दुःखसाधनत्वं वा साध्यम् । लौकिकी देवदत्तादिगतिः । इति च प्रत्यनुमाने केनचिदुक्ते, एकं च तच्छरणं चैकशरणं अनुमानमेकशरणं यस्यासौ तथोक्तः । अन्यथा पूर्वकालैकेत्येकशब्दस्य पूर्वनिपातः स्यात् । *१२,१४५* प्रत्यनुमानस्योत्तरं शङ्कते अनूर्ध्वेति ॥ अनूर्ध्वगतिता तत्र यद्युपाधिः ॥।
caśabdo 'nuktasamuccayārthaḥ / tena vipratipanneti pratijñāyāṃ siddhayati / hetau ca cetanāśriteti / tenācetanagatau bādho, devadattagatau siddhārthatvaṃ, acetanagatau vyabhicāraśca na sambhavati / duḥkhenetā prāptā duḥkhetā / prāptiśca na sādhyasādhanabhāvalakṣaṇā / tathā sati devadattasya sukhārthāyāṃ mandagatau vyabhicārāpātāt / dūratvasya cāniyatatvāt / tīvratvasyāpyapariniṣṭhitatvāt / kiṃ tarhi samānakālīnena duḥkhena sahaikādhikaraṇatvalakṣaṇā / kadāciddevadattaḥ duḥkhena vināpi gacchati tatra vyabhicāra iti cenna / devadattasya kadāpi nirduḥkhatāyā anaṅgīkārāt / ādhyātmikādiṣvanyatamena mahatālpena vāyaṃ khalu sadā saṃvalitaḥ / cetanaśabdena jāgrato 'bhidhānānna suptagatau vyabhicāraḥ / sukhārthāpi gatiralpaṃ duḥkhamutpādayatītyabhyupagamya duḥkhasādhanatvaṃ vā sādhyam / laukikī devadattādigatiḥ / iti ca pratyanumāne kenacidukte, ekaṃ ca taccharaṇaṃ caikaśaraṇaṃ anumānamekaśaraṇaṃ yasyāsau tathoktaḥ / anyathā pūrvakālaiketyekaśabdasya pūrvanipātaḥ syāt / *12,145* pratyanumānasyottaraṃ śaṅkate anūrdhveti // anūrdhvagatitā tatra yadyupādhiḥ ...
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.