ज्ञानमात्रं चासौ विशेषश्च ज्ञानमात्रविशेषः । तमिति द्वितीयार्थे तसिः । यस्मात्ज्ञानमात्रविशेषं तस्य ज्ञानस्य भङ्गुरत्वादिविशेषमप्यपहाय विज्ञानवादो ऽप्यद्वैततामतं ज्ञातव्यम् । न विद्यते द्वैतं यस्य तत्त्वस्य तदद्वैतं तस्य भावो ऽद्वैतता । तस्या मतमद्वैततामतम् । ततः कारणादुक्तदोषो ऽपि समो भवेत् । *१२,२१२* इदमुक्तं भवति । अस्तु विज्ञानवादस्य पूर्वस्मात्कश्चिद्विशेषः । तथापि स प्रकृतानुपयोगित्वान्नादरणीयः । मोक्षस्वरूपं तु प्रकृतं समानम् । प्रतिपन्नं जीवभावं विहायाद्वितीयविज्ञानत्वापत्तिर्मुक्तिरिति विज्ञानवादिनाप्यङ्गीकृतत्वात् । अतो युक्त एवातिदेश इति । यद्वा ज्ञानमात्रविशेषं तस्य भङ्गुरत्वादिविशेषं चापहाय विज्ञानवादो ऽपि साक्षादद्वैततामतं ज्ञातव्य इत्यनेनेदमभिप्रैति । न कश्चिद्विज्ञानवादस्य पूर्वाभ्यां विशेषः । ज्ञानमिति विशेषस्य शब्दमात्रत्वेन हेयत्वात् । न हि ज्ञानत्वं नाम धर्मो ऽभ्युपगम्यते परेण । भङ्गुरत्वादिकं तु तेनैव कल्पितमित्युक्तत्वाद्धेयमेव । नतु वस्तुतो मतभेदहेतुः । यथोक्तं"तत्र सन्ततिभेदश्चऽ; इत्यादि । अतो युक्तो ऽतिदेश इति । अतिदेशप्रकारस्तु स्पष्ट एव । *१२,२१३* अनुमानान्तरमपि तन्निरासार्थमाह काल इति ॥ कालो न केवलज्ञानी कालत्वात् प्रतिपन्नवत् । एतयानुमया रोधान्न तादृङ्मोक्षरूपता
jñānamātraṃ cāsau viśeṣaśca jñānamātraviśeṣaḥ / tamiti dvitīyārthe tasiḥ / yasmātjñānamātraviśeṣaṃ tasya jñānasya bhaṅguratvādiviśeṣamapyapahāya vijñānavādo 'pyadvaitatāmataṃ jñātavyam / na vidyate dvaitaṃ yasya tattvasya tadadvaitaṃ tasya bhāvo 'dvaitatā / tasyā matamadvaitatāmatam / tataḥ kāraṇāduktadoṣo 'pi samo bhavet / *12,212* idamuktaṃ bhavati / astu vijñānavādasya pūrvasmātkaścidviśeṣaḥ / tathāpi sa prakṛtānupayogitvānnādaraṇīyaḥ / mokṣasvarūpaṃ tu prakṛtaṃ samānam / pratipannaṃ jīvabhāvaṃ vihāyādvitīyavijñānatvāpattirmuktiriti vijñānavādināpyaṅgīkṛtatvāt / ato yukta evātideśa iti / yadvā jñānamātraviśeṣaṃ tasya bhaṅguratvādiviśeṣaṃ cāpahāya vijñānavādo 'pi sākṣādadvaitatāmataṃ jñātavya ityanenedamabhipraiti / na kaścidvijñānavādasya pūrvābhyāṃ viśeṣaḥ / jñānamiti viśeṣasya śabdamātratvena heyatvāt / na hi jñānatvaṃ nāma dharmo 'bhyupagamyate pareṇa / bhaṅguratvādikaṃ tu tenaiva kalpitamityuktatvāddheyameva / natu vastuto matabhedahetuḥ / yathoktaṃ"tatra santatibhedaśca'; ityādi / ato yukto 'tideśa iti / atideśaprakārastu spaṣṭa eva / *12,213* anumānāntaramapi tannirāsārthamāha kāla iti // kālo na kevalajñānī kālatvāt pratipannavat / etayānumayā rodhānna tādṛṅmokṣarūpatā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.