सुखनाशरूपो ऽनर्थो ऽप्यस्ति यतः । इदमुक्तं भवति । केवलस्य दुःखस्यात्यन्तिकी निवृत्तिर्भवति पुरुषार्थः, इयं तु दुःखवत् सुखस्याप्यात्यन्तिकी निवृत्तिरिति कथं पुरुषाथर्ः । अनिष्यनिवृत्त्याशया प्रवृत्तौ इष्यनिवृत्तिभिया निवृत्त्यापत्तेः । दुःखशबलसुखहानौ सुखशबलदुःखोपादानप्राप्तेश्च । *१२,२९९* यदत्रोक्तं"यस्य दुःखमुपादेयं तस्य हेयं किमुच्यताम् । हेयहीनस्य का मुक्तिः केन चाप्युपदिश्यतेऽ; इति, तदिदमसङ्गतम् । नहि वयं दुःखस्योपादेयत्वमुपपादयामः । किन्तु समव्ययफलत्वेन विनिगमने कारणाभावान्न प्रवृत्त्युपपत्तिरिति ब्रूमः । यथोक्तम्"असत्यानि दुरन्तानि समव्यवफलानि च । अशक्यानि च वस्तूनि नारभेत विचक्षणःऽ; इति । अङ्गीकृत्यैव समव्ययफलत्वमुक्तम् । वस्तुतस्तु आयादपि व्ययो गरीयानित्याह तयोश्चेति ॥ तयोश्च दुःखहानाद्धि सुखनाशो ऽधिको भवेत्
sukhanāśarūpo 'nartho 'pyasti yataḥ / idamuktaṃ bhavati / kevalasya duḥkhasyātyantikī nivṛttirbhavati puruṣārthaḥ, iyaṃ tu duḥkhavat sukhasyāpyātyantikī nivṛttiriti kathaṃ puruṣātharḥ / aniṣyanivṛttyāśayā pravṛttau iṣyanivṛttibhiyā nivṛttyāpatteḥ / duḥkhaśabalasukhahānau sukhaśabaladuḥkhopādānaprāpteśca / *12,299* yadatroktaṃ"yasya duḥkhamupādeyaṃ tasya heyaṃ kimucyatām / heyahīnasya kā muktiḥ kena cāpyupadiśyate'; iti, tadidamasaṅgatam / nahi vayaṃ duḥkhasyopādeyatvamupapādayāmaḥ / kintu samavyayaphalatvena vinigamane kāraṇābhāvānna pravṛttyupapattiriti brūmaḥ / yathoktam"asatyāni durantāni samavyavaphalāni ca / aśakyāni ca vastūni nārabheta vicakṣaṇaḥ'; iti / aṅgīkṛtyaiva samavyayaphalatvamuktam / vastutastu āyādapi vyayo garīyānityāha tayośceti // tayośca duḥkhahānāddhi sukhanāśo 'dhiko bhavet
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.