Library·Yāska: Nirukta·1·1.17

Yāska: Nirukta 1.17

Nir 1.17

अथअपिइदमन्तरेणपदविभागोनविद्यते ऽऽअवसायपद्वतेरुद्रमृऌए।ऽऽ।(ऋव्X,१६९,१)।इति पद्वदवसम्गावःपथ्यदनमवतेर्गतिअर्थस्यअसोनामकरणस्तस्मान्नअवगृह्णन्ति ऽऽअवसायअश्वान्ऽऽ।इति स्यतिरुपसृष्टोविमोचनेतस्मादवगृह्णन्ति ऽऽदूतोनिरृत्याइदमाजगाम।ऽऽ।(ऋव्X,१६५,१)।इति पञ्चमीअर्थप्रेक्षावाषष्थीअर्थप्रेक्षावाआःकारअन्तम् ऽऽपरोनिरृत्याआचक्ष्व।ऽऽ।(ऋव्X,१६४,१)।इतिचतुर्थीअर्थप्रेक्षाऐकारअन्तम् परःसम्निकर्षःसंहिता पदप्रकृतिःसंहिता पदप्रकृतीनिसर्वचरणानाम्पार्षदानि अथअपियाज्ञेदैवतेनबहवःप्रदेशाभवन्तितदेतेनौपेक्षितव्यम् तेचेद्ब्रूयुर्लिङ्गज्ञाअत्रस्मैति ऽऽ।इन्द्रम्नत्वाशवसादेवतावायुम्पृणन्ति।ऽऽ।(ऋव्व्१,४,७;।व्ष्।३३,१३)।इति वायुलिङ्गंश्चैन्द्रलिङ्गंश्चआग्नेयेमन्त्रे ऽऽ।अग्निरिवमन्योत्विषितःसहस्व।ऽऽ।(ऋव्X,८४,२)।इति तथाअग्निर्मान्यवेमन्त्रे त्विषितोज्वलितस्त्विषिरित्यप्यस्यदीप्तिनामभवति अथअपिज्ञानप्रशंसाभवत्यज्ञाननिन्दाच

atha.api.idam.antareṇa.pada.vibhāgo.na.vidyate ``avasāya.padvate.rudra.mṛḷe.''.(ṛV.X,169,1).iti padvad.avasam.gāvaḥ.pathyadanam.avater.gati.arthasya.aso.nāma.karaṇas.tasmān.na.avagṛhṇanti ``ava.sāya.aśvān''.iti syatir.upasṛṣṭo.vimocane.tasmād.avagṛhṇanti ``dūto.nirṛtyā.idam.ā.jagāma.''.(ṛV.X,165,1).iti pañcamī.artha.prekṣā.vā.ṣaṣthī.artha.prekṣā.vā.āḥ.kāra.antam ``paro.nirṛtyā.ā.cakṣva.''.(ṛV.X,164,1).iti.caturthī.artha.prekṣā.ai.kāra.antam paraḥ.samnikarṣaḥ.saṃhitā pada.prakṛtiḥ.saṃhitā pada.prakṛtīni.sarva.caraṇānām.pārṣadāni atha.api.yājñe.daivatena.bahavaḥ.pradeśā.bhavanti.tad.etena.upekṣitavyam te.ced.brūyur.liṅgajñā.atra.sma.iti ``.indram.na.tvā.śavasā.devatā.vāyum.pṛṇanti.''.(ṛV.V1,4,7;.Vṣ.33,13).iti vāyu.liṅgaṃś.ca.indra.liṅgaṃś.ca.āgneye.mantre ``.agnir.iva.manyo.tviṣitaḥ.sahasva.''.(ṛV.X,84,2).iti tathā.agnir.mānyave.mantre tviṣito.jvalitas.tviṣir.ity.apy.asya.dīpti.nāma.bhavati atha.api.jñāna.praśaṃsā.bhavaty.ajñāna.nindā.ca

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/1.17

Cite as: Yāska: Nirukta 1.17, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/1.17), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text