Library·Yāska: Nirukta·14·14.29

Yāska: Nirukta 14.29

Nir 14.29

ऽऽहंसःशुचिषद्वसुरन्तरिक्षसधोतावेदिषदतिथिर्दुरोणसत्। नृषद्वरसदृतसद्व्योमसदब्जागोजाऋतजाअद्रिजाऋतम्।(ऋव्।४,४०,५)ऽऽ हंसैति। हंसाःसूर्यरश्मयह्। परमआत्मापरम्ज्योतिह्। पृथिवीव्याप्ताइति। व्याप्तम्सर्वम्व्याप्तम्वननकर्मणानभ्यासेनआदित्यमण्डलेनैति। त्ययतिइतिलोकोत्ययतिइति। हंसयन्त्ययतिइति। हंसाःपरमहंसाह्। परमआत्मासूर्यरश्मिभिःप्रभूतगभीरवसतिइति। त्रिभिर्वसतिइतिवा। रश्मिर्वसतिइतिवा। वह्निर्वसतिइतिवासुवर्णरेताःपूषागर्भारिभेतिरिभन्तावनकुऋइलानिकुऋअन्तारिभन्ताअन्तरिक्षाचरत्पथान्तरिक्षाचरदितिदिविभुविगमनम्वासुभानुःसुप्रभूतोहोताआदित्यस्यगताभवन्त्यतिथिर्दुरोणसत्सर्वेदुरोणसद्द्रवम्सर्वेरसाविकर्षयति। रश्मिर्विकर्षयति। वह्निर्विकर्षयति। वननम्भवति। अश्वगोजाअद्रिगोजाधरित्रिगोजाःसर्वेगोजाऋतजाबहुशब्दाभवन्ति। निगमोनिगमव्यतिभवन्त्येषनिर्वचनाय।

``haṃsaḥ.śuciṣad.vasur.antarikṣasad.hotā.vediṣad.atithir.duroṇasat/ nṛṣad.varasad.ṛtasad.vyomasad.abjā.gojā.ṛtajā.adrijā.ṛtam/(ṛV.4,40,5)'' haṃsa.iti/ haṃsāḥ.sūryaraśmayah/ parama.ātmā.param.jyotih/ pṛthivī.vyāptā.iti/ vyāptam.sarvam.vyāptam.vananakarmaṇān.abhyāsena.āditya.maṇḍalena.iti/ tyayati.iti.loko.tyayati.iti/ haṃsayan.tyayati.iti/ haṃsāḥ.paramahaṃsāh/ parama.ātmā.sūrya.raśmibhiḥ.prabhūtagabhīravasati.iti/ tribhir.vasati.iti.vā/ raśmir.vasati.iti.vā/ vahnir.vasati.iti.vā.suvarṇaretāḥ.pūṣā.garbhā.ribheti.ribhantā.vanakuṛilāni.kuṛantā.ribhantā.antarikṣā.caratpathāntarikṣā.carad.iti.divi.bhuvi.gamanam.vā.subhānuḥ.suprabhūto.hotā.ādityasya.gatā.bhavanty.atithir.duroṇasat.sarve.duroṇasad.dravam.sarve.rasā.vikarṣayati/ raśmir.vikarṣayati/ vahnir.vikarṣayati/ vananam.bhavati/ aśvagojā.adrigojā.dharitrigojāḥ.sarve.gojā.ṛtajā.bahuśabdā.bhavanti/ nigamo.nigamavyati.bhavanty.eṣa.nirvacanāya/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/14.29

Cite as: Yāska: Nirukta 14.29, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/14.29), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text