Library·Yāska: Nirukta·2·2.10

Yāska: Nirukta 2.10

Nir 2.10

हिरन्यनामान्युत्तरानिपञ्चदश। हिरन्यम्कस्माद्,।ह्रियतआयम्यमानमितिवाह्रियतेजनात्जनमितिवाहितरमनम्भवतिइतिवाहृदयरमनम्भवतिइतिवाहर्यतेर्वास्यत्प्रेप्साकर्मणह्।(२,१०)[१९४] अन्तरिक्षनामान्युत्तरानिसोदश। अन्तरिक्षम्कस्माद्,।अन्तराक्षअन्तम्भवत्यन्तरिमेइतिवाशरीरेष्वन्तरक्षयमितिवा।(२,१०)[१९४] तत्रसमुद्रैत्येतत्पार्थिवेनसमुद्रेनसंदिह्यते।(२,१०)[१९४] समुद्रःकस्मात्,।समुद्द्रवन्त्यस्मादापह्,।समभिद्रवन्त्येनमापह्,।सम्मोदन्तेअस्मिन्भूतानि,।समुदकोभवति,।समुनत्तिइतिवा।(२,१०)[१९५] तयोर्विभागह्। तत्रैतिहासमाचक्षतेदेवापिश्चआर्ष्तिसेनःशान्तनुश्चकौरव्यौभ्रातरुबभुवतुह्,।सशन्तनुःकनीयानहिसेचयाम्चक्रेदेवापिस्तपस्प्रतिपेदे। ततःशान्तनस्राज्येद्वादशवर्षानिदेवोनववर्श,।तमूचुर्ब्राह्मणाअधर्मस्त्वयाचरितोज्येस्थम्भ्रातरमन्तरित्यअभिसेचितम्तस्मात्तेदेवोनवर्षतिइति। सशन्तनुर्देवापिम्शिशिक्षराज्येनतमुवाचदेवापिःपुरोहितस्तेअसानियाजयानिचत्वाइति। तस्यएतद्वर्षकामसूक्तम्। तस्यएषाभवति।

hiranya.nāmāny.uttarāni.pañca.daśa/ hiranyam.kasmād,.hriyata.āyamyamānam.iti.vā.hriyate.janāt.janam.iti.vā.hitaramanam.bhavati.iti.vā.hṛdaya.ramanam.bhavati.iti.vā.haryater.vā.syat.prepsā.karmaṇah/(2,10)[194] antarikṣa.nāmāny.uttarāni.sodaśa/ antarikṣam.kasmād,.antarā.kṣa.antam.bhavaty.antar.ime.iti.vā.śarīreṣv.antar.akṣayam.iti.vā/(2,10)[194] tatra.samudra.ity.etat.pārthivena.samudrena.saṃdihyate/(2,10)[194] samudraḥ.kasmāt,.samuddravanty.asmād.āpah,.samabhidravanty.enam.āpah,.sammodante.asmin.bhūtāni,.samudako.bhavati,.samunatti.iti.vā/(2,10)[195] tayor.vibhāgah/ tatra.itihāsam.ācakṣate.devāpiś.ca.ārṣtisenaḥ.śāntanuś.ca.kauravyau.bhrātaru.babhuvatuh,.sa.śantanuḥ.kanīyān.ahisecayām.cakre.devāpis.tapas.pratipede/ tataḥ.śāntanas.rājye.dvādaśa.varṣāni.devo.na.vavarśa,.tam.ūcur.brāhmaṇā.adharmas.tvayā.carito.jyestham.bhrātaram.antaritya.abhisecitam.tasmāt.te.devo.na.varṣati.iti/ sa.śantanur.devāpim.śiśikṣa.rājyena.tam.uvāca.devāpiḥ.purohitas.te.asāni.yājayāni.ca.tvā.iti/ tasya.etad.varṣa.kāma.sūktam/ tasya.eṣā.bhavati/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/2.10

Cite as: Yāska: Nirukta 2.10, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/2.10), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text