Library·Yāska: Nirukta·4·4.19

Yāska: Nirukta 4.19

Nir 4.19

ऽऽदेवानोयथासदमित्वृधेअसन्नप्रायुवस्रक्षितारोदिवेदिवे।ऽऽ।[४०५] देवानोयथासदावर्धनायस्युरप्रायुवोअप्रमाद्यन्तोरक्षितारश्चअहन्यहनि।[४०५] च्यवनऋषिर्भवतिच्यावयितास्तोमानांश्च्यवानमित्यप्यस्यनिगमाभवन्ति।[४०५] ऽऽयुवंश्च्यवानम्सनयम्यथारथम्पुनर्युवानंश्चरथायतक्षथुर्।ऽऽ।[४०६] युवांश्च्यवनम्सनयम्पुरानम्यथारथम्पुनर्युवानंश्चरनायततक्षथुर्युवाप्रयौतिकर्माणि।[४०६] तक्षतिःकरोतिकर्मा।[४०६] रजस्रजतेर्ज्योतिष्रजसुच्यतौदकम्रजसुच्यतेलोकारजांस्युच्यन्तेअसृकहनीरजसीउच्येते।[४०६] ऽऽरजांसिचित्राविचरन्तितन्यवह्।ऽऽ।इत्यपिनिगमग्भवति।[४०६] हरोहरतेर्ज्योतिष्हरौच्यते।[४०६] उदकम्हरौच्यते।[४०६] लोकाहरांस्युच्यन्ते।[४०६] असृकहनीहरसीउच्येते।[४०६] ऽऽप्रत्यग्नि८।हरसाहरःशृणीहि।ऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति।[४०६] ऽऽजुहुरेविचितयन्तह्।ऽऽ।जुह्विरेविचेतयमानाह्।[४०६] व्यन्तैत्येषोअनेककर्मा।[४०६] ऽऽपदम्देवस्यनमसाव्यन्तह्।ऽऽ।इतिपश्यतिकर्मा।[४०६] ऽऽवीहिशूरपुरोऌआशम्। २।इतिखादतिकर्मा।[४०६] ऽऽवीतम्पातम्पयसौस्रियायाह्।ऽऽ।[४०७] अश्नीतम्पिबतम्पयसौस्रियायाह्।[४०७] उस्रियाइतिगोनामौत्स्राविनोअस्याम्भोगाउस्राइतिच।[४०७] ऽऽत्वामिन्द्रमतिभिःसुतेसुनीथासोवसूयवह्। गोभिःक्रानाअनूसत।ऽऽ गोभिःकुर्वानाअस्तोसत।[४०७] ऽऽआतूसिञ्चहरिमीम्द्रोरुपस्थेवाशीभिस्तक्षतअश्मन्मयीभिह्।ऽऽ।आसिञ्चहरिम्द्रोरुपस्थेद्रुममयस्य।[४०७] हरिःसोमोहरितवर्णोअयमपिइतरोहरिरेतस्मादेव।[४०७] वाशीभिस्तक्षतअश्मन्मयीभिह्।[४०७] वाशीभिरस्ममयीभिरितिवावाच्भिरितिवा।[४०७] ऽऽसशर्धदर्योविसुनस्यजन्तोर्माशिश्नदेवाअपिगुरृतम्नह्।ऽऽ॥[४०७] सौत्सहताम्योविसुनस्यजन्तोर्विसमस्यमाशिश्नदेवाअब्रह्मचर्याह्।[४०७] शिश्नम्श्नथतेह्।[४०७] अपिगुरृतम्नह्। सत्यम्वायज्ञम्वा।[४०७]

``devā.no.yathā.sadam.it.vṛdhe.asanna.prāyuvas.rakṣitāro.divedive/''.[405] devā.no.yathā.sadā.vardhanāya.syur.aprāyuvo.apramādyanto.rakṣitāraś.ca.ahany.ahani/[405] cyavana.ṛṣir.bhavati.cyāvayitā.stomānāṃś.cyavānam.ity.apy.asya.nigamā.bhavanti/[405] ``yuvaṃś.cyavānam.sanayam.yathā.ratham.punar.yuvānaṃś.carathāya.takṣathur/''.[406] yuvāṃś.cyavanam.sanayam.purānam.yathā.ratham.punar.yuvānaṃś.caranāya.tatakṣathur.yuvā.prayauti.karmāṇi/[406] takṣatiḥ.karoti.karmā/[406] rajas.rajater.jyotiṣ.rajas.ucyata.udakam.rajas.ucyate.lokā.rajāṃsy.ucyante.asṛk.ahanī.rajasī.ucyete/[406] ``rajāṃsi.citrā.vicaranti.tanyavah/''.ity.api.nigamag.bhavati/[406] haro.harater.jyotiṣ.hara.ucyate/[406] udakam.hara.ucyate/[406] lokā.harāṃsy.ucyante/[406] asṛk.ahanī.harasī.ucyete/[406] ``praty.agni8.harasā.haraḥ.śṛṇīhi/''.ity.api.nigamo.bhavati/[406] ``juhure.vicitayantah/''.juhvire.vicetayamānāh/[406] vyanta.ity.eṣo.aneka.karmā/[406] ``padam.devasya.namasā.vyantah/''.iti.paśyati.karmā/[406] ``vīhi.śūra.puroḷāśam/ 2.iti.khādati.karmā/[406] ``vītam.pātam.payasa.usriyāyāh/''.[407] aśnītam.pibatam.payasa.usriyāyāh/[407] usriyā.iti.go.nāma.utsrāvino.asyām.bhogā.usrā.iti.ca/[407] ``tvām.indra.matibhiḥ.sute.sunīthāso.vasūyavah/ gobhiḥ.krānā.anūsata/'' gobhiḥ.kurvānā.astosata/[407] ``ā.tū.siñca.harimīm.drorupasthe.vāśībhis.takṣata.aśmanmayībhih/''.āsiñca.harim.dror.upasthe.drumamayasya/[407] hariḥ.somo.harita.varṇo.ayam.api.itaro.harir.etasmād.eva/[407] vāśībhis.takṣata.aśmanmayībhih/[407] vāśībhir.asmamayībhir.iti.vā.vāc.bhir.iti.vā/[407] ``sa.śardhadaryo.visunasya.jantor.mā.śiśna.devā.api.gurṛtam.nah/''..[407] sa.utsahatām.yo.visunasya.jantor.visamasya.mā.śiśna.devā.abrahmacaryāh/[407] śiśnam.śnathateh/[407] apigur.ṛtam.nah/ satyam.vā.yajñam.vā/[407]

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/4.19

Cite as: Yāska: Nirukta 4.19, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/4.19), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text