Library·Yāska: Nirukta·5·5.11

Yāska: Nirukta 5.11

Nir 5.11

ऽऽएकयाप्रतिधाअपिबत्साकम्सरांसित्रिशतम्। इन्द्रःसोमस्यकानुका।ऽऽ। एकेनप्रतिधानेनअपिबत्साकम्सहैत्यर्थह्। इन्द्रःसोमस्यकानुका,।कान्तकानिइतिवाक्रान्तकानिइति।(वाकृतकानिइति)।वाइन्द्रःसोमस्यकान्तैतिवाकनेघातैतिवाकनेहतःकान्तिहतह्। तत्रएतद्याज्ञिकावेदयन्तेत्रिंशदुक्थपात्रानिमाध्यन्दिनेसवनएकदेवतानितान्येतस्मिन्कालएकेनप्रतिधानेनपिबन्तितान्यत्रसरस्१पुच्यन्ते। त्रिंशतपरपक्षस्यअहोरात्रास्त्रिंशत्पूर्वपक्षस्यैतिनैरुक्तास्,।तद्याएताश्चान्द्रमस्यआगामिन्यआपोभवन्तिरश्मि१प्ताअपरपक्षेपिबन्तितथाअपिनिगमोभवति। ऽऽयमक्षितिमक्षितयःपिबन्तिइति।ऽऽ।तम्पूर्वपक्षआप्याययन्तितथाअपिनिगमोभवति। ऽऽयथादेवाअंशुमाप्याययन्तिइति।ऽऽ। अध्रिगुर्मन्त्रोभवति,।गविअधिकृतत्वादपिवाप्रशासनमेवअभिप्रेतम्स्यात्तत्शब्दवत्त्वाद्।ऽऽ।अध्रिगोशमीध्वम्सुशमिशमीध्वम्शमीध्वमध्रिगविति।ऽऽ। अग्निरप्यध्रिगुरुच्यते। ऽऽतुभ्यम्श्चोतन्त्यध्रिगोशचीवह्।ऽऽ। अधृतगमनकर्मवन्। इन्द्रोअप्यध्रिगुरुच्यते। ऽऽअध्रिगवओहमिन्द्रायऽऽ।इत्यपिनिगमोभवति। आङ्गूसःस्तोमआघोसह्। ऽऽएनआङ्गूसेनवयमिन्द्रवन्तह्।ऽऽ।अनेनस्तोमेनवयमिन्द्रवन्तह्।

``ekayā.pratidhā.apibat.sākam.sarāṃsi.triśatam/ indraḥ.somasya.kānukā/''. ekena.pratidhānena.apibat.sākam.saha.ity.arthah/ indraḥ.somasya.kānukā,.kāntakāni.iti.vā.krāntakāni.iti.(vā.kṛtakāni.iti).vā.indraḥ.somasya.kānta.iti.vā.kane.ghāta.iti.vā.kane.hataḥ.kānti.hatah/ tatra.etad.yājñikā.vedayante.triṃśad.uktha.pātrāni.mādhyandine.savana.eka.devatāni.tāny.etasmin.kāla.ekena.pratidhānena.pibanti.tāny.atra.saras1p.ucyante/ triṃśat.apara.pakṣasya.ahorātrās.triṃśat.pūrva.pakṣasya.iti.nairuktās,.tad.yā.etāś.cāndramasya.āgāminya.āpo.bhavanti.raśmi1p.tā.apara.pakṣe.pibanti.tathā.api.nigamo.bhavati/ ``yamakṣitim.akṣitayaḥ.pibanti.iti/''.tam.pūrva.pakṣa.āpyāyayanti.tathā.api.nigamo.bhavati/ ``yathā.devā.aṃśum.āpyāyayanti.iti/''. adhrigur.mantro.bhavati,.gavi.adhikṛtatvād.api.vā.praśāsanam.eva.abhipretam.syāt.tat.śabdavattvād.''.adhrigo.śamīdhvam.suśami.śamīdhvam.śamīdhvam.adhrigav.iti/''. agnir.apy.adhrigur.ucyate/ ``tubhyam.ścotanty.adhrigo.śacīvah/''. adhṛta.gamana.karmavan/ indro.apy.adhrigur.ucyate/ ``adhrigava.oham.indrāya''.ity.api.nigamo.bhavati/ āṅgūsaḥ.stoma.āghosah/ ``ena.āṅgūsena.vayam.indravantah/''.anena.stomena.vayam.indravantah/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/5.11

Cite as: Yāska: Nirukta 5.11, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/5.11), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text