Library·Yāska: Nirukta·5·5.21

Yāska: Nirukta 5.21

Nir 5.21

ऽऽअरुणोमासकृद्वृकःपथायन्तम्ददर्शहि। उज्जिहीतेनिचाय्यातष्टेवपृष्ट्यामयीवित्तम्मेअस्यरोदसी।(ऋव्।१,१०५,१८)ऽऽ अरुणआरोचनोमासकृन्मासानांश्चअर्धमासानांश्चकर्ताभवतिचन्द्रमाह्। वृकःपथायन्तम्ददर्शनक्षत्रगणम्। अभिजिहीतेनिचाय्ययेनयेनयोक्ष्यमाणोभवतिचन्द्रमाह्। तक्ष्णुवन्निवपृष्टरोगी। जानीतम्मेअस्यद्यावापृथिव्याविति। आदित्योअपिवृकौच्यतेयदावृङ्क्ते। ऽऽअजोहवीदश्विनावर्तिकावामास्नोयत्सीममुञ्चतम्वृकस्य।(ऋव्।१,११७,१६)ऽऽ उरणमथिह्। उरणऊर्णावान्भवत्यूर्णापुनर्वृणोतेरूर्णोतेर्वा। वृद्धवाशिन्यपिवृक्युच्यते। ऽऽशतम्मेषान्वृक्येचक्षदानमृज्राश्वम्तम्पितान्धंश्चकार।(ऋव्।१,११६,१६)ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। जोषवाकमित्यविज्ञातनामधेयम्जोषयितव्यम्भवति।

``aruṇo.māsakṛd.vṛkaḥ.pathā.yantam.dadarśa.hi/ ujjihīte.nicāyyā.taṣṭeva.pṛṣṭyāmayī.vittam.me.asya.rodasī/(ṛV.1,105,18)'' aruṇa.ārocano.māsakṛn.māsānāṃś.ca.ardhamāsānāṃś.ca.kartā.bhavati.candramāh/ vṛkaḥ.pathā.yantam.dadarśa.nakṣatra.gaṇam/ abhijihīte.nicāyya.yena.yena.yokṣyamāṇo.bhavati.candramāh/ takṣṇuvann.iva.pṛṣṭa.rogī/ jānītam.me.asya.dyāvāpṛthivyāv.iti/ ādityo.api.vṛka.ucyate.yad.āvṛṅkte/ ``ajohavīd.aśvinā.vartikā.vāmāsno.yat.sīm.amuñcatam.vṛkasya/(ṛV.1,117,16)'' uraṇamathih/ uraṇa.ūrṇāvān.bhavaty.ūrṇā.punar.vṛṇoter.ūrṇoter.vā/ vṛddha.vāśiny.api.vṛky.ucyate/ ``śatam.meṣān.vṛkye.cakṣadānam.ṛjrāśvam.tam.pitāndhaṃś.cakāra/(ṛV.1,116,16)'' ity.api.nigamo.bhavati/ joṣavākam.ity.avijñāta.nāmadheyam.joṣayitavyam.bhavati/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/5.21

Cite as: Yāska: Nirukta 5.21, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/5.21), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text