Library·Yāska: Nirukta·6·6.1

Yāska: Nirukta 6.1

Nir 6.1

ऽऽत्वमग्नेद्युभिस्त्वमाशुशुक्षणिस्त्वमद्भ्यस्त्वमश्मनस्परि। त्वम्वनेभ्यस्त्वमोषधीभ्यस्त्वम्न्ङ्णाम्नृपतेजायसेशुचिह्।(ऋव्।२,१,१)ऽऽ त्वमग्नेद्युभिरहोभिस्त्वमाशुशुक्षणिराशुइतिचशुइतिचक्षिप्रनामनीभवतह्। क्षणिरुत्तरःक्षणोतेराशुशुचाक्षणोतिइतिवासनोतिइतिवा। शुक्शोचतेह्। पञ्चम्यर्थेवाप्रथमा। तथाहिवाक्यसम्योगह्। आइत्याकारौपसर्गःपुरस्ताच्चिकीर्षितजौत्तरआशुशोचयिषुरिति। शुचिःशोचतेर्ज्वलतिकर्मणह्। अयमपिइतरःशुचिरेतस्मादेव। निष्षिक्तमस्मात्पापकमितिनैरुक्ताह्। ऽऽइन्द्रआशाभ्यस्परिसर्वाभ्योअभयम्करत्।ऽऽ आशादिशोभवन्त्यासदनादाशाउपदिशोभवन्त्यभ्यशनात्। काशिर्मुष्टिःप्रकाशनान्मुष्टिर्मोचनाद्वामोषणाद्वामोहनाद्वा। ऽऽइमेचिदिन्द्ररोदसीअपारेयत्संगृभ्णामघवन्काचिरित्ते।ऽऽ इमेचिदिन्द्ररोदसीरोधसीद्यावापृथिव्यौविरोधनाद्रोधःकूलम्निरुणद्धिस्रोतह्। कूलम्रुजतेर्विपरीताल्लोष्टोअविपर्ययेणअपारेदूरपारे। यत्संगृभ्णासिमघवन्काशिस्तेमहान्। ऽऽअहस्तमिन्द्रसम्पिणक्कुणारुम्।ऽऽ अहस्तमिन्द्रकृत्वासम्पिण्डिढपरिक्वणनम्मेघम्।

``tvam.agne.dyubhis.tvam.āśuśukṣaṇis.tvam.adbhyas.tvam.aśmanas.pari/ tvam.vanebhyas.tvam.oṣadhībhyas.tvam.nṅṇām.nṛpate.jāyase.śucih/(ṛV.2,1,1)'' tvam.agne.dyubhir.ahobhis.tvam.āśuśukṣaṇir.āśu.iti.ca.śu.iti.ca.kṣipra.nāmanī.bhavatah/ kṣaṇir.uttaraḥ.kṣaṇoter.āśu.śucā.kṣaṇoti.iti.vā.sanoti.iti.vā/ śuk.śocateh/ pañcamy.arthe.vā.prathamā/ tathāhi.vākyasamyogah/ ā.ity.ākāra.upasargaḥ.purastāc.cikīrṣitaja.uttara.āśu.śocayiṣur.iti/ śuciḥ.śocater.jvalati.karmaṇah/ ayam.api.itaraḥ.śucir.etasmād.eva/ niṣṣiktam.asmāt.pāpakam.iti.nairuktāh/ ``indra.āśābhyas.pari.sarvābhyo.abhayam.karat/'' āśā.diśo.bhavanty.āsadanād.āśā.upadiśo.bhavanty.abhyaśanāt/ kāśir.muṣṭiḥ.prakāśanān.muṣṭir.mocanād.vā.moṣaṇād.vā.mohanād.vā/ ``ime.cid.indra.rodasī.apāre.yat.saṃgṛbhṇā.maghavan.kāciritte/'' ime.cid.indra.rodasī.rodhasī.dyāvāpṛthivyau.virodhanād.rodhaḥ.kūlam.niruṇaddhi.srotah/ kūlam.rujater.viparītāl.loṣṭo.aviparyayeṇa.apāre.dūrapāre/ yat.saṃgṛbhṇāsi.maghavan.kāśis.te.mahān/ ``ahastam.indra.sampiṇakkuṇārum/'' ahastam.indra.kṛtvā.sampiṇḍiḍha.parikvaṇanam.megham/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/6.1

Cite as: Yāska: Nirukta 6.1, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/6.1), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text