Library·Yāska: Nirukta·6·6.12

Yāska: Nirukta 6.12

Nir 6.12

ऽऽकृणुष्वपाजःप्रसितम्नपृथ्वीम्याहिराजेवामवामिभेन। तृष्वीमनुप्रसितिद्रूणानोअस्तासिविध्यरक्षसस्तपिष्ठैह्।(ऋव्।४,४,१)ऽऽ कुरुष्वपाजःपाजःपालनात्प्रसितिमिवपृथ्वीम्। प्रसितिःप्रसयनात्तन्तुर्वाजालम्वा। याहिराजाइवअमात्यवानभ्यमनवान्स्ववान्वेराभृतागणेनगतभयेनहस्तिनाइतिवातृष्व्याअनुप्रसित्याद्रूणानह्। असितासिविध्यरक्षसस्तपिष्ठैस्तप्ततमैस्तृप्ततमैःप्रपिष्ठतमैरितिवा। ऽऽयस्तेगर्भममीवादुर्णामायोनिमाशये।ऽऽ अमीवाभ्यम्मनेनव्याख्यातोदुर्णामाक्रिमिर्भवतिपापनामा। कृमिःक्रव्येमेद्यतिक्रमतेर्वास्यात्सरणकर्मणःकामतेर्वा। ऽऽअतिक्रामन्तोदुरितानिविश्वा।ऽऽ अतिक्रममाणादुर्गतिगमनानिसर्वाणि। अप्वायदेनयाविद्धाउपवीयतेव्याधिर्वाभयम्वा। ऽऽअप्वेपरेहिऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। अमतिरमामयीमतिरात्ममयी। ऽऽऊर्ध्वायस्यअमतिर्भाअदिद्युत्सवीमनीऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। श्रुष्टीतिक्षिप्रनामाशुअष्टीति।

``kṛṇuṣva.pājaḥ.prasitam.na.pṛthvīm.yāhi.rājevām.avām.ibhena/ tṛṣvīm.anu.prasiti.drūṇāno.astāsi.vidhya.rakṣasas.tapiṣṭhaih/(ṛV.4,4,1)'' kuruṣva.pājaḥ.pājaḥ.pālanāt.prasitim.iva.pṛthvīm/ prasitiḥ.prasayanāt.tantur.vā.jālam.vā/ yāhi.rājā.iva.amātyavān.abhyamanavān.svavānver.ābhṛtā.gaṇena.gatabhayena.hastinā.iti.vā.tṛṣvyā.anu.prasityā.drūṇānah/ asitāsi.vidhya.rakṣasas.tapiṣṭhais.taptatamais.tṛptatamaiḥ.prapiṣṭhatamair.iti.vā/ ``yas.te.garbham.amīvā.durṇāmā.yonim.āśaye/'' amīvābhyammanena.vyākhyāto.durṇāmā.krimir.bhavati.pāpanāmā/ kṛmiḥ.kravye.medyati.kramater.vā.syāt.saraṇakarmaṇaḥ.kāmater.vā/ ``atikrāmanto.duritāni.viśvā/'' atikramamāṇā.durgatigamanāni.sarvāṇi/ apvā.yad.enayā.viddhā.upavīyate.vyādhir.vā.bhayam.vā/ ``apve.parehi'' ity.api.nigamo.bhavati/ amatir.amāmayī.matir.ātmamayī/ ``ūrdhvā.yasya.amatirbhā.adidyut.savīmanī'' ity.api.nigamo.bhavati/ śruṣṭīti.kṣipranāmāśu.aṣṭīti/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/6.12

Cite as: Yāska: Nirukta 6.12, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/6.12), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text