Library·Yāska: Nirukta·6·6.17

Yāska: Nirukta 6.17

Nir 6.17

सृप्रःसर्पणादिदमपिइतरत्सृप्रमेतस्मादेवसर्पिर्वातैलम्वा। ऽऽसृप्रकरस्नमूतयऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। करस्नौबाहूकर्मणाम्प्रस्नातारौ। सुशिप्रमेतेनव्याख्यातम्। ऽऽवाजेसुशिप्रसोमतीऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। शिप्रेहनूनाषिकेवा। हनुर्हन्तेर्नासिकानसतेह्। ऽऽविष्यस्वशिप्रेविसृजस्वधेनेऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। धेनादधातेह्। रंसुरमणात्। ऽऽसचित्रेणचिकितेसंसुभासाऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। द्विबर्हाद्वयोःस्थानयोःपरिवृढोमध्यमेचस्थानौत्तमेच। ऽऽउतद्विबर्हाअमिनःसहोभिर्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। अक्रआक्रमणात्। ऽऽअक्रोनबभ्रिःसमिथेमहीनाम्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। उराणौरुकुर्वाणह्। ऽऽदूतईयसेप्रदिवौराणऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। स्तियाआपोभवन्तिस्त्यायनात्। ऽऽवृषासिन्धूनाम्वृषभःस्तियानाम्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। स्तिपास्तियापालनौपस्थितान्पालयतिइतिवा। ऽऽसनःस्तिपाउतभवातनूपाऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। जबारुजवमानरोहिजरमाणरोहिगरमाणरोहिइतिवा। ऽऽअग्रेरुपआरुपितम्जबारुऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। जरूथम्गरूथम्गृणातेह्। ऽऽजरूथम्हन्यक्षिरायेपुरन्धिम्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। कुलिशैतिवज्रनामकूलशातनोभवति। ऽऽस्कन्धांसीवकुलिशेनाविवृक्णाहिःशयतौपपृक्पृथिव्याह्।ऽऽ स्कन्धोवृक्षस्यसमास्कन्नोभवत्ययमपिइतरःस्कन्धएतस्मादेवास्कन्नम्काये। अहिःशयतौपपर्चनःपृथिव्याह्। तुञ्जस्तुञ्जतेर्दानकर्मणह्।

sṛpraḥ.sarpaṇād.idam.api.itarat.sṛpram.etasmād.eva.sarpir.vā.tailam.vā/ ``sṛprakarasnamūtaya'' ity.api.nigamo.bhavati/ karasnau.bāhū.karmaṇām.prasnātārau/ suśipram.etena.vyākhyātam/ ``vāje.suśipra.somatī'' ity.api.nigamo.bhavati/ śipre.hanū.nāṣike.vā/ hanur.hanter.nāsikā.nasateh/ ``vi.ṣyasva.śipre.vi.sṛjasva.dhene'' ity.api.nigamo.bhavati/ dhenā.dadhāteh/ raṃsu.ramaṇāt/ ``sa.citreṇa.cikite.saṃsu.bhāsā'' ity.api.nigamo.bhavati/ dvibarhā.dvayoḥ.sthānayoḥ.parivṛḍho.madhyame.ca.sthāna.uttame.ca/ ``uta.dvibarhā.aminaḥ.sahobhir'' ity.api.nigamo.bhavati/ akra.ākramaṇāt/ ``akro.na.babhriḥ.samithe.mahīnām'' ity.api.nigamo.bhavati/ urāṇa.uru.kurvāṇah/ ``dūta.īyase.pradiva.urāṇa'' ity.api.nigamo.bhavati/ stiyā.āpo.bhavanti.styāyanāt/ ``vṛṣā.sindhūnām.vṛṣabhaḥ.stiyānām'' ity.api.nigamo.bhavati/ stipā.stiyāpālana.upasthitān.pālayati.iti.vā/ ``sa.naḥ.stipā.uta.bhavā.tanūpā'' ity.api.nigamo.bhavati/ jabāru.javamānarohi.jaramāṇarohi.garamāṇarohi.iti.vā/ ``agre.rupa.ārupitam.jabāru'' ity.api.nigamo.bhavati/ jarūtham.garūtham.gṛṇāteh/ ``jarūtham.hanyakṣi.rāye.purandhim'' ity.api.nigamo.bhavati/ kuliśa.iti.vajranāma.kūlaśātano.bhavati/ ``skandhāṃsīva.kuliśenā.vivṛkṇāhiḥ.śayata.upapṛk.pṛthivyāh/'' skandho.vṛkṣasya.samāskanno.bhavaty.ayam.api.itaraḥ.skandha.etasmād.evāskannam.kāye/ ahiḥ.śayata.upaparcanaḥ.pṛthivyāh/ tuñjas.tuñjater.dānakarmaṇah/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/6.17

Cite as: Yāska: Nirukta 6.17, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/6.17), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text