Library·Yāska: Nirukta·6·6.16

Yāska: Nirukta 6.16

Nir 6.16

ऽऽप्रविच्छाजुजुषाणासोअस्थुरभूतविश्वेअग्नियोतवाजाह्।ऽऽ प्रास्थुर्वाजोषयमाणाअभवतसर्वेअग्रगमनेनैतिवाअग्रगरणेनैतिवाअग्रसम्पादिनैतिवा। अपिवाअग्रमित्येतदनर्थकमुपबन्धमाददीत। ऽऽअद्धीदिन्द्रप्रस्थितेमाहवींषिचनोदधिष्वपचतोतसोमम्।ऽऽ अद्धीन्द्रप्रस्थितानिइमानिहवींषिचनोदधिष्व। चनैत्यन्ननाम। पचतिर्नामीभूतह्। ऽऽतम्मेदस्तःप्रतिपचताग्रभीष्टाम्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। अपिवामेदसश्चपशोश्चसात्त्वम्द्विवचनम्स्याद्यत्रह्येकवचनार्थःप्रसिद्धम्तद्भवति। ऽऽपुरोऌआअग्नेपचतऽऽ इतियथा। शुरुधआपोभवन्तिशुचम्संरुन्धन्ति। ऽऽऋतस्यहिशुरुधःसन्तिपूर्वीर्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। अमिनोमितमात्रोमहान्भवत्यभ्यमितोवा। ऽऽअमिनःसहोभिर्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। जज्भतीरापोभवन्तिशब्दकारिण्यह्। ऽऽमरुतोजज्झतीरिवऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। अप्रतिष्कुतोअप्रतिष्कृतोअप्रतिस्खलितोवा। ऽऽअस्मभ्यमप्रतिष्कुतऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। शाशदानःशाशाद्यमानह्। ऽऽप्रस्वाम्मतिमतिरच्छाशदानऽऽ इत्यपिनिगमोभवति।

``pra.vicchā.jujuṣāṇāso.asthur.abhūta.viśve.agniyota.vājāh/'' prāsthur.vā.joṣayamāṇā.abhavata.sarve.agragamanena.iti.vā.agragaraṇena.iti.vā.agrasampādina.iti.vā/ api.vā.agram.ity.etad.anarthakam.upabandham.ādadīta/ ``addhīd.indra.prasthitemā.havīṃṣi.cano.dadhiṣva.pacatota.somam/'' addhīndra.prasthitāni.imāni.havīṃṣi.cano.dadhiṣva/ cana.ity.annanāma/ pacatir.nāmībhūtah/ ``tam.medastaḥ.prati.pacatāgrabhīṣṭām'' ity.api.nigamo.bhavati/ api.vā.medasaś.ca.paśoś.ca.sāttvam.dvivacanam.syād.yatra.hy.ekavacanārthaḥ.prasiddham.tad.bhavati/ ``puroḷā.agne.pacata'' iti.yathā/ śurudha.āpo.bhavanti.śucam.saṃrundhanti/ ``ṛtasya.hi.śurudhaḥ.santi.pūrvīr'' ity.api.nigamo.bhavati/ aminomitamātro.mahān.bhavaty.abhyamito.vā/ ``aminaḥ.sahobhir'' ity.api.nigamo.bhavati/ jajbhatīr.āpo.bhavanti.śabdakāriṇyah/ ``maruto.jajjhatīr.iva'' ity.api.nigamo.bhavati/ apratiṣkuto.apratiṣkṛto.apratiskhalito.vā/ ``asmabhyam.apratiṣkuta'' ity.api.nigamo.bhavati/ śāśadānaḥ.śāśādyamānah/ ``pra.svām.matim.atiracchāśadāna'' ity.api.nigamo.bhavati/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/6.16

Cite as: Yāska: Nirukta 6.16, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/6.16), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text