Library·Yāska: Nirukta·6·6.4

Yāska: Nirukta 6.4

Nir 6.4

ऽऽआजासःषूषणम्रथेनिशृम्भास्तेजनश्रियम्। देवम्वहन्तुबिभ्रतह्।(ऋव्।६,५५,६)ऽऽ आवहन्त्वजाःपूषणम्रथेनिश्रथ्यहारिणस्तेजनश्रियम्जातश्रियम्। बृबदुक्थोमहदुक्थोवक्तव्यमस्माउक्थमितिबृबदुक्थोवा। ऽऽबृबदुक्थम्हवामहेऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। ऋदूदरःसोमोमृदूदरोमृदुरुदरेष्वितिवा। ऽऽऋदूदरेणसख्यासचेयऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। ऋदूपेइत्युपरिष्टाद्व्याख्यास्यामह्। पुलुकामःपुरुकामह्। ऽऽपुलुकामोहिमर्त्यह्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। असिन्वतीअसङ्खादन्त्यौ। ऽऽअसिन्वतीबप्सतीभूर्यत्तह्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवन्ति। कपनाःकम्पनाःक्रिमयोभवन्ति। ऽऽमोषथावृक्षम्कपनेववेधस्ह्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। भाऋजीकःप्रसिद्धभाह्। ऽऽधूमकेतुःसमिधाभाऋजीकह्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। रूजानानद्योभवन्तिरुजन्तिकूलानि। ऽऽसम्सुजानाःपिपिषैन्द्रशत्रुह्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। जूर्णिर्जवतेर्वाद्रवतेर्वादूनोतेर्वा। ऽऽक्षिप्ताजूर्णिर्नवक्षतिऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। ऽऽपरिघ्रंसमोमनावाम्वयोगात्।ऽऽ पर्यगाद्वाम्घ्रंसमहरवनायान्नम्।

``ājāsaḥ.ṣūṣaṇam.rathe.niśṛmbhās.te.jana.śriyam/ devam.vahantu.bibhratah/(ṛV.6,55,6)'' āvahantv.ajāḥ.pūṣaṇam.rathe.niśrathya.hāriṇas.te.jana.śriyam.jāta.śriyam/ bṛbaduktho.mahaduktho.vaktavyam.asmā.uktham.iti.bṛbaduktho.vā/ ``bṛbaduktham.havāmahe'' ity.api.nigamo.bhavati/ ṛdūdaraḥ.somo.mṛdūdaro.mṛdur.udareṣv.iti.vā/ ``ṛdūdareṇa.sakhyā.saceya'' ity.api.nigamo.bhavati/ ṛdūpe.ity.upariṣṭād.vyākhyāsyāmah/ pulukāmaḥ.purukāmah/ ``pulukāmo.hi.martyah'' ity.api.nigamo.bhavati/ asinvatī.asaṅkhād.antyau/ ``asinvatī.bapsatī.bhūryattah'' ity.api.nigamo.bhavanti/ kapanāḥ.kampanāḥ.krimayo.bhavanti/ ``moṣathā.vṛkṣam.kapaneva.vedhash'' ity.api.nigamo.bhavati/ bhāṛjīkaḥ.prasiddhabhāh/ ``dhūmaketuḥ.samidhā.bhāṛjīkah'' ity.api.nigamo.bhavati/ rūjānā.nadyo.bhavanti.rujanti.kūlāni/ ``sam.sujānāḥ.pipiṣa.indraśatruh'' ity.api.nigamo.bhavati/ jūrṇir.javater.vā.dravater.vā.dūnoter.vā/ ``kṣiptā.jūrṇir.na.vakṣati'' ity.api.nigamo.bhavati/ ``pari.ghraṃsamomanā.vām.vayo.gāt/'' paryagād.vām.ghraṃsamaharavanāyānnam/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/6.4

Cite as: Yāska: Nirukta 6.4, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/6.4), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text