Library·Yāska: Nirukta·6·6.3

Yāska: Nirukta 6.3

Nir 6.3

ऽऽउद्वृहरक्षःसहमूलमिन्द्रवृश्चामध्यम्प्रत्यग्रम्शृणीहि। आकीवतःसललूकंश्चकर्थब्रह्मद्विषेतपुषितेतिमस्य।(ऋव्।३,३०,१७)ऽऽ उद्धररक्षःसहमूलमिन्द्र। मूलम्मोचनाद्वामोषणाद्वामोहनाद्वा। वृश्चमध्यम्प्रतिशृणीह्यग्रम्। अग्रमागतम्भवत्याकियतोदेशात्। सललूकम्संलुब्धम्भवतिपापकमितिनैरुक्ताह्। सररूकम्वास्यात्सर्तेरभ्यस्तात्। तपुषिस्तपतेर्हेतिर्हन्तेह्। ऽऽत्यंश्चिदित्थाकत्पयम्शयानम्।ऽऽ सुखपयसम्सुखमस्यपयह्। विस्रुहआपोभवन्तिविस्रवणात्। ऽऽवयाइवरुरुहुःसप्तविस्रुहह्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवतिवीरुधओषधयोभवन्तिविरोहणात्। ऽऽवीरुधःपरियिष्ण्वह्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। नक्षद्दाभमश्नुवानदाभमभ्यशनेनदभ्नोतिइति। ऽऽनक्षद्दाभम्ततुरिम्पर्वतेष्ठाम्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। अस्कृधोयुरकृध्वायुःकृध्वतिद्रस्वनामनिकृत्तम्भवति। ऽऽयोअस्कृधोयुरजरःस्वर्वान्ऽऽ इत्यपिनिगमोभवति। निशृम्भानिश्रथ्यहारिणह्।

``udvṛha.rakṣaḥ.sahamūlam.indra.vṛścā.madhyam.pratyagram.śṛṇīhi/ ā.kīvataḥ.salalūkaṃś.cakartha.brahma.dviṣe.tapuṣi.tetim.asya/(ṛV.3,30,17)'' uddhara.rakṣaḥ.sahamūlam.indra/ mūlam.mocanād.vā.moṣaṇād.vā.mohanād.vā/ vṛśca.madhyam.prati.śṛṇīhy.agram/ agram.āgatam.bhavaty.ā.kiyato.deśāt/ salalūkam.saṃlubdham.bhavati.pāpakam.iti.nairuktāh/ sararūkam.vā.syāt.sarter.abhyastāt/ tapuṣis.tapater.hetir.hanteh/ ``tyaṃś.ciditthā.katpayam.śayānam/'' sukha.payasam.sukham.asya.payah/ visruha.āpo.bhavanti.visravaṇāt/ ``vayā.iva.ruruhuḥ.sapta.visruhah'' ity.api.nigamo.bhavati.vīrudha.oṣadhayo.bhavanti.virohaṇāt/ ``vīrudhaḥ.pariyiṣṇvah'' ity.api.nigamo.bhavati/ nakṣadd.ābham.aśnuvānad.ābham.abhyaśanena.dabhnoti.iti/ ``nakṣadd.ābham.taturim.parvateṣṭhām'' ity.api.nigamo.bhavati/ askṛdhoyur.akṛdhvāyuḥ.kṛdhvati.drasvanāma.nikṛttam.bhavati/ ``yo.askṛdhoyur.ajaraḥ.svarvān'' ity.api.nigamo.bhavati/ niśṛmbhā.niśrathya.hāriṇah/

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Nir/6.3

Cite as: Yāska: Nirukta 6.3, in HREEM (hreem.cc/library/Nir/6.3), after GRETIL, Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M.

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/3_pratis/niruktau.htm — Yaska: Nirukta Based on the edition by Lakshman Sarup Input by Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) 29.7.1999 THIS GRETIL TEXT FILE IS FOR REFERENCE PURPOSES ONLY! COPYRIGHT AND TERMS OF USAGE AS FOR SOURCE FILE. Text converted to Unicode (UTF-8). (This fi

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text