Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.1·1.1.15

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.15

क्अ इ,७१।९-१३ रो इ,२३०-२३१ किम् उदाहरणम् । आहो* इति , उताहो* इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । निपातसमाहारः अयम् : आह , उ : आहो* इति, उत , आह , उ : उताहो* इति । तत्र निपातः एकाच् अनाङ् इति एव सिद्धम् । एवम् तर्हि एकनिपाताः इमे । अथ वा प्रतिषिद्धार्थः अयम् आरम्भः : ओ षु यातम् मरुतः , ओषु यातम् बृहती शक्वरी च , ओ चित् सखायम् सख्य ववृत्याम् ।

KA I,71.9-13 Ro I,230-231 kim udāharaṇam . āho* iti , utāho* iti . na etat asti prayojanam . nipātasamāhāraḥ ayam : āha , u : āho* iti, uta , āha , u : utāho* iti . tatra nipātaḥ ekāc anāṅ iti eva siddham . evam tarhi ekanipātāḥ ime . atha vā pratiṣiddhārthaḥ ayam ārambhaḥ : o ṣu yātam marutaḥ , oṣu yātam bṛhatī śakvarī ca , o cit sakhāyam sakhya vavṛtyām .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इ,७१।१४-२१ रो इ,२३१-२३३ ओतः च्विप्रतिषेधः । ओदन्तः निपातः इति अत्र च्व्यन्तस्य प्रतिषेधः वक्तव्यः । अनदः , अदः , अभवत् : अदोभवत् , तिरोभवत् । न वक्तव्यम् । लक्षणप्रतिपदोक्तयोः प्रतिपदोक्तस्य एव इति एवम् न भविष्यति । एवम् अपि अगौः गौः सम्पद्यते गोभवत् : अत्र प्राप्नोति । एवम् तर्हि गौणमुख्ययोः मुख्ये कार्यसम्प्रययः इति । तत् यथा : गौः अनुबन्ध्यः अजः अग्नीषोमीयः इति न बाहीकः अनुबध्यते । कथम् तर्हि बाहीके वृद्ध्यात्त्वे भवतः : गौः तिष्थति । गाम् आनय इति । अर्थाश्रये एतत् एवम् भवति । यत् हि शब्दाश्रयम् शब्दमात्रे तत् भवति । शब्दाश्रये च वृद्ध्यात्त्वे ।

KA I,71.14-21 Ro I,231-233 otaḥ cvipratiṣedhaḥ . odantaḥ nipātaḥ iti atra cvyantasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . anadaḥ , adaḥ , abhavat : adobhavat , tirobhavat . na vaktavyam . lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti evam na bhaviṣyati . evam api agauḥ gauḥ sampadyate gobhavat : atra prāpnoti . evam tarhi gauṇamukhyayoḥ mukhye kāryasamprayayaḥ iti . tat yathā : gauḥ anubandhyaḥ ajaḥ agnīṣomīyaḥ iti na bāhīkaḥ anubadhyate . katham tarhi bāhīke vṛddhyāttve bhavataḥ : gauḥ tiṣthati . gām ānaya iti . arthāśraye etat evam bhavati . yat hi śabdāśrayam śabdamātre tat bhavati . śabdāśraye ca vṛddhyāttve .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.