क्अ इ,८२।१०-८३।८ रो इ,२६३-२६५ अध्यर्धग्रहणम् च समासकन्विध्यर्थम् । अध्यर्धग्रहणम् च कर्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । समासकन्विध्यर्थम् । समासविध्यर्थम् कन्द्विध्यर्थम् च । समासविध्यर्थम् तावत् : अध्यर्धशूर्पम् । कन्विध्यर्थम् : अध्यर्धकम् । लुकि च अग्रहणम् । लुकि च अध्यर्धग्रहणम् न कर्तव्यम् भवति : अध्यर्धपूर्वद्विगोः लुक् असञ्ज्ञायाम् इति । द्विगोः इति एव सिद्धम् । अर्धपूर्वपदः च पूरणप्रत्ययान्तः । अर्धपूर्वपदः च पूरणप्रत्ययान्तः सङ्ख्यासञ्ज्ञः भवति इति वक्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । समासकन्विध्यर्थम् । समासविध्यर्थम् कन्द्विध्यर्थम् च । समासविध्यर्थम् तावत् : अर्धपञ्चमशूर्पम् । कन्विध्यर्थम् : अर्धपञ्चमकम् । अधिकग्रहणम् च अलुकि समासोत्तरपदवृद्ध्यर्थम् । अधिकग्रहणम् च अलुकि कर्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । समासोत्तरपदवृद्ध्यर्थम् । समासवृद्ध्यर्थम् उत्तरवृद्ध्यर्तम् च । समासवृद्ध्यर्थम् तावत् : अधिकषाष्ठिकः , अधिकसाप्ततिकः । उत्तरपदवृद्ध्यर्थम् अधिकषाष्ठिकः , अधिकसाप्ततिकः । अलुकि इति किम् अर्थम् । अधिकषाष्ठिकः , अधिकसाप्ततिकः । बहुव्रीहौ च अग्रहणम् । बहुव्रीहौ च अधिकशब्दस्य ग्रहणम् न कर्तव्यम् भवति : सङ्ख्यया अव्ययासन्नादूराधिकसङ्ख्याः सङ्ख्येये इति । सङ्ख्या इति एव सिद्धम् । बह्वादीनाम् अग्रहणम् । बह्वादीनाम् ग्रहणम् शक्यम् अकर्तुम् । केन इदानीम् सङ्ख्याप्रदेशेषु सङ्ख्यसम्प्रत्ययः भविष्यति । ज्ञापकात् सिद्धम् । किम् ज्ञापकम् । यत् अयम् वतोः इट् वा इति सङ्ख्यायाः विहितस्य कनः वत्वन्तात् इटम् शास्ति । वतोः एव तत् ज्ञापकम् स्यात् । न इति आह । योगापेक्षम् ज्ञापकम् ।
KA I,82.10-83.8 Ro I,263-265 adhyardhagrahaṇam ca samāsakanvidhyartham . adhyardhagrahaṇam ca kartavyam . kim prayojanam . samāsakanvidhyartham . samāsavidhyartham kandvidhyartham ca . samāsavidhyartham tāvat : adhyardhaśūrpam . kanvidhyartham : adhyardhakam . luki ca agrahaṇam . luki ca adhyardhagrahaṇam na kartavyam bhavati : adhyardhapūrvadvigoḥ luk asañjñāyām iti . dvigoḥ iti eva siddham . ardhapūrvapadaḥ ca pūraṇapratyayāntaḥ . ardhapūrvapadaḥ ca pūraṇapratyayāntaḥ saṅkhyāsañjñaḥ bhavati iti vaktavyam . kim prayojanam . samāsakanvidhyartham . samāsavidhyartham kandvidhyartham ca . samāsavidhyartham tāvat : ardhapañcamaśūrpam . kanvidhyartham : ardhapañcamakam . adhikagrahaṇam ca aluki samāsottarapadavṛddhyartham . adhikagrahaṇam ca aluki kartavyam . kim prayojanam . samāsottarapadavṛddhyartham . samāsavṛddhyartham uttaravṛddhyartam ca . samāsavṛddhyartham tāvat : adhikaṣāṣṭhikaḥ , adhikasāptatikaḥ . uttarapadavṛddhyartham adhikaṣāṣṭhikaḥ , adhikasāptatikaḥ . aluki iti kim artham . adhikaṣāṣṭhikaḥ , adhikasāptatikaḥ . bahuvrīhau ca agrahaṇam . bahuvrīhau ca adhikaśabdasya grahaṇam na kartavyam bhavati : saṅkhyayā avyayāsannādūrādhikasaṅkhyāḥ saṅkhyeye iti . saṅkhyā iti eva siddham . bahvādīnām agrahaṇam . bahvādīnām grahaṇam śakyam akartum . kena idānīm saṅkhyāpradeśeṣu saṅkhyasampratyayaḥ bhaviṣyati . jñāpakāt siddham . kim jñāpakam . yat ayam vatoḥ iṭ vā iti saṅkhyāyāḥ vihitasya kanaḥ vatvantāt iṭam śāsti . vatoḥ eva tat jñāpakam syāt . na iti āha . yogāpekṣam jñāpakam .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.