Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.1·1.1.42

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.42

P 1.1.42

क्अ इ,१०१।२-१६ रो इ,३२०-३२२ शि सर्वनामस्थानम् सुट् अनपुंसकस्य इति चेत् जसि शिप्रतिषेधः । शि सर्वनामस्थानम् सुट् अनपुंसकस्य इति चेत् जसि शेः प्रतिषेधः प्राप्नोति : कुण्डानि तिष्ठन्ति वनानि तिष्ठन्ति । असमर्थसमासः च अयम् द्रष्टव्यः अनपुंसकस्य इति । न हि नञः नपुंसकेन सामर्थ्यम्। केन तर्हि । भवतिना : न भवति नपुंसकस्य इति । यत् तावत् उच्यते शि सर्वनामस्थानम् सुट् अनपुंसकस्य इति चेत् जसि शिप्रतिषेधः इति । न अप्रतिषेधात् । न अयम् प्रसज्यप्रतिषेधः : नपुंसकस्य न इति । किम् तर्हि । पर्युदासः अयम् : यत् अन्यत् नपुंसकात् इति । नपुंसके अव्यापारः । यदि केन चित् प्राप्नोति तेन भविष्यति । पूर्वेण च प्राप्नोति । अप्राप्तेः वा । अथ वा अनन्तरा या प्राप्तिः सा प्रतिषिध्यते । कुतः एतत् । अनन्तरस्य विधिः वा भवति प्रतिषेधः वा इति । पूर्वा प्राप्तिः अप्रतिषिद्धा । तया भविष्यति । ननु च इयम् प्राप्तिः पूर्वाम् प्राप्तिम् बाधते । न उत्सहते प्रतिषिद्धा सती बाधितुम् । यत् अपि उच्यते । असमर्थसमासः च अयम् द्रष्टव्यः इति यदि अपि वक्तव्यः अथ वा एतर्हि बहूनि प्रयोजनानि । कानि । असूर्यम्पश्यानि मुखानि , अपुनर्गेयाः श्लोकाः , अश्राद्धभोजी ब्राह्मणः इति ।

KA I,101.2-16 Ro I,320-322 śi sarvanāmasthānam suṭ anapuṃsakasya iti cet jasi śipratiṣedhaḥ . śi sarvanāmasthānam suṭ anapuṃsakasya iti cet jasi śeḥ pratiṣedhaḥ prāpnoti : kuṇḍāni tiṣṭhanti vanāni tiṣṭhanti . asamarthasamāsaḥ ca ayam draṣṭavyaḥ anapuṃsakasya iti . na hi nañaḥ napuṃsakena sāmarthyam. kena tarhi . bhavatinā : na bhavati napuṃsakasya iti . yat tāvat ucyate śi sarvanāmasthānam suṭ anapuṃsakasya iti cet jasi śipratiṣedhaḥ iti . na apratiṣedhāt . na ayam prasajyapratiṣedhaḥ : napuṃsakasya na iti . kim tarhi . paryudāsaḥ ayam : yat anyat napuṃsakāt iti . napuṃsake avyāpāraḥ . yadi kena cit prāpnoti tena bhaviṣyati . pūrveṇa ca prāpnoti . aprāpteḥ vā . atha vā anantarā yā prāptiḥ sā pratiṣidhyate . kutaḥ etat . anantarasya vidhiḥ vā bhavati pratiṣedhaḥ vā iti . pūrvā prāptiḥ apratiṣiddhā . tayā bhaviṣyati . nanu ca iyam prāptiḥ pūrvām prāptim bādhate . na utsahate pratiṣiddhā satī bādhitum . yat api ucyate . asamarthasamāsaḥ ca ayam draṣṭavyaḥ iti yadi api vaktavyaḥ atha vā etarhi bahūni prayojanāni . kāni . asūryampaśyāni mukhāni , apunargeyāḥ ślokāḥ , aśrāddhabhojī brāhmaṇaḥ iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.1.42

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.42, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.1.42), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text