Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.1·1.1.70·1.1.70.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.70.1

P 1.1.70.1

क्अ इ,१८०।१४-२० रो इ,५३५-५३६ अयुक्तः अयम् निर्देशः । तत् इति अनेन कालः प्रतिनिर्दिश्यते तत् इति अयम् च वर्णः । तत्र अयुक्तम् वर्णस्य कालेन सह सामनाधिकरण्यम् । कथम् तर्हि निर्देशः कर्तव्यः । तत्कालकालस्य इति । किम् इदम् तत्कालकालस्य इति । तस्य कालः तत्कालः , तत्कालः कालः यस्य सः अयम् तत्कालकालः , तत्कालकालस्य इति । सः तर्हि तथा निर्देशः कर्तव्यः । न कर्तव्यः । उत्तरपदलोपः अत्र द्रष्टव्यः । तत् यथा उष्ट्रमुखम् इव मुखम् अस्य उष्ट्रमुखः , खरमुखः । एवम् तत्कालकालः तत्कालः , तत्कालस्य इति । अथ वा साहचर्यात् ताच्छब्द्यम् भविष्यति । कालसहचरितः वर्णः अपि कालः एव।

KA I,180.14-20 Ro I,535-536 ayuktaḥ ayam nirdeśaḥ . tat iti anena kālaḥ pratinirdiśyate tat iti ayam ca varṇaḥ . tatra ayuktam varṇasya kālena saha sāmanādhikaraṇyam . katham tarhi nirdeśaḥ kartavyaḥ . tatkālakālasya iti . kim idam tatkālakālasya iti . tasya kālaḥ tatkālaḥ , tatkālaḥ kālaḥ yasya saḥ ayam tatkālakālaḥ , tatkālakālasya iti . saḥ tarhi tathā nirdeśaḥ kartavyaḥ . na kartavyaḥ . uttarapadalopaḥ atra draṣṭavyaḥ . tat yathā uṣṭramukham iva mukham asya uṣṭramukhaḥ , kharamukhaḥ . evam tatkālakālaḥ tatkālaḥ , tatkālasya iti . atha vā sāhacaryāt tācchabdyam bhaviṣyati . kālasahacaritaḥ varṇaḥ api kālaḥ eva.

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.1.70.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.70.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.1.70.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text