Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.2·1.2.44

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.2.44

क्अ इ,२१५ २३-२१६।५ रो इइ,६७-६८ द्वितीयादीनाम् अपि अनेन उपसर्जनसञ्ज्ञा प्राप्नोति । तत्र कः दोषः । तत्र अपूर्वनिपाते इति प्रतिषेधः प्रसज्येत । न अप्रतिषेधात् । न अयम् प्रसज्यप्रतिषेधः : पूर्वनिपाते न इति । किम् तर्हि । पर्युदासः अयम् : यत् अन्यत् पूर्वनिपातात् इति । पूर्वनिपाते अव्यापारः । यदि केन चित् प्राप्नोति तेन भविष्यति । पूर्वेण च प्राप्नोति । तेन भविष्यति । अप्राप्तेः वा । अथ वा अनन्तरा या प्राप्तिः सा प्रतिषिध्यते । कुतः एतत् । अनन्तरस्य विधिः वा भवति प्रतिषेधः वा इति ।

KA I,215 23-216.5 Ro II,67-68 dvitīyādīnām api anena upasarjanasañjñā prāpnoti . tatra kaḥ doṣaḥ . tatra apūrvanipāte iti pratiṣedhaḥ prasajyeta . na apratiṣedhāt . na ayam prasajyapratiṣedhaḥ : pūrvanipāte na iti . kim tarhi . paryudāsaḥ ayam : yat anyat pūrvanipātāt iti . pūrvanipāte avyāpāraḥ . yadi kena cit prāpnoti tena bhaviṣyati . pūrveṇa ca prāpnoti . tena bhaviṣyati . aprāpteḥ vā . atha vā anantarā yā prāptiḥ sā pratiṣidhyate . kutaḥ etat . anantarasya vidhiḥ vā bhavati pratiṣedhaḥ vā iti .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इ,२१६।६-११ रो इइ,६८ एकविभक्तौ अषष्ठ्यन्तवचनम् । एकविभक्तौ अषष्ठ्यन्तानाम् इति वक्तव्यम् । इह मा भूत् : अर्धम् पिप्पल्याः अर्धपिप्पली इति । उक्तम् वा । किम् उक्तम् । परवत् लिङ्गम् इति शब्दशर्दार्थौ इति । तत्र औपदेशिकस्य ह्रस्वत्वम् । आतिदेशिकस्य श्रवणम् भविष्यति ।

KA I,216.6-11 Ro II,68 ekavibhaktau aṣaṣṭhyantavacanam . ekavibhaktau aṣaṣṭhyantānām iti vaktavyam . iha mā bhūt : ardham pippalyāḥ ardhapippalī iti . uktam vā . kim uktam . paravat liṅgam iti śabdaśardārthau iti . tatra aupadeśikasya hrasvatvam . ātideśikasya śravaṇam bhaviṣyati .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इ,२१६।१२-१६ रो इइ,६८ कानि पुनः अस्य योगस्य प्रयोजनानि । प्रयोजनम् द्विगुप्राप्तापन्नालम्पूर्वोपसर्गाः क्तार्थे । द्विगुः : पञ्चभिः गोभिः क्रीतः पञ्चगुः । प्राप्तापन्न : प्राप्तः जिविकाम् प्राप्तजीविकः । आपन्नः जीविकाम् आपन्नजीविकः । अलम्पूर्व : अलम् कुमार्यै अलङ्कुमारिः । उपसर्गाः क्तार्थे : निष्कौशाम्बिः निर्वाराणसिः ।

KA I,216.12-16 Ro II,68 kāni punaḥ asya yogasya prayojanāni . prayojanam dviguprāptāpannālampūrvopasargāḥ ktārthe . dviguḥ : pañcabhiḥ gobhiḥ krītaḥ pañcaguḥ . prāptāpanna : prāptaḥ jivikām prāptajīvikaḥ . āpannaḥ jīvikām āpannajīvikaḥ . alampūrva : alam kumāryai alaṅkumāriḥ . upasargāḥ ktārthe : niṣkauśāmbiḥ nirvārāṇasiḥ .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.