Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.2·1.2.45·1.2.45.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.2.45.1

P 1.2.45.1

क्अ इ,२१७।२-१० रो इइ,६९-७१ अर्थवत् इति व्यपदेशाय : वर्णानाम् च मा भूत् इति । किम् च स्यात् । वनम् , धनम् इति नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य इति नलोपः प्रसज्येत । अधातुः इति किमर्थम् । अहन् वृत्रम् इति । अधातुः इति शक्यम् अकर्तुम् । कस्मात् न भवति अहन् वृत्रम् इति । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति न धातोः प्रातिपदिकसञ्ज्ञा भवति इति यत् अयम् सुपः धातुप्रातिपदिकयोः इति धातुग्रहणम् करोति । न एतत् अस्ति ज्ञापकम् । प्रतिषिद्धार्थम् एतत् स्यात् : अपि काकः श्येनायते इति । अप्रत्ययः इति किमर्थम् । काण्डे कुड्ये । अप्रत्ययः इति शक्यम् अकर्तुम् । कस्मात् न भवति काण्डे कुड्ये* इति । कृत्तद्धितग्रहणम् नियमार्थम् भविष्यति : कृत्तद्धितान्तस्य एव प्रत्ययान्तस्य प्रातिपदिकसञ्ज्ञा भवति न अन्यस्य इति ।

KA I,217.2-10 Ro II,69-71 arthavat iti vyapadeśāya : varṇānām ca mā bhūt iti . kim ca syāt . vanam , dhanam iti nalopaḥ prātipadikāntasya iti nalopaḥ prasajyeta . adhātuḥ iti kimartham . ahan vṛtram iti . adhātuḥ iti śakyam akartum . kasmāt na bhavati ahan vṛtram iti . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na dhātoḥ prātipadikasañjñā bhavati iti yat ayam supaḥ dhātuprātipadikayoḥ iti dhātugrahaṇam karoti . na etat asti jñāpakam . pratiṣiddhārtham etat syāt : api kākaḥ śyenāyate iti . apratyayaḥ iti kimartham . kāṇḍe kuḍye . apratyayaḥ iti śakyam akartum . kasmāt na bhavati kāṇḍe kuḍye* iti . kṛttaddhitagrahaṇam niyamārtham bhaviṣyati : kṛttaddhitāntasya eva pratyayāntasya prātipadikasañjñā bhavati na anyasya iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.2.45.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.2.45.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.2.45.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text