क्अ इ,२२०।९-२४ रो इइ,७९-८० किम् पुनः इमे वर्णाः अर्थवन्तः आहोस्वित् अनर्थकाः । वर्णस्य अर्थवदनर्थकत्वे उक्तम् । किम् उक्तम् । अर्थवन्तः वर्णाः धातुप्रातिपदिकप्रत्ययनिपातानाम् एकवर्णानाम् अर्थदर्शनात् । वर्णव्यत्यये च अर्थान्तरगमनात् । वर्णानुपलब्धौ च अनर्थगतेः । सङ्घातार्थवत्त्वात् च । सङ्घातस्य ऐकार्थ्यात् सुबभावः वर्णात् । अनर्थकाः तु प्रतिवर्णम् अर्थानुपलब्धेः । वर्णव्यत्ययापायोपजनविकारेषु अर्थदर्शनात् इति । तत्र इदम् अपरिहृतम् : सङ्घातार्थवत्त्वात् च इति । तस्य परिहारः । सङ्घातार्थवत्त्वात् च इति चेत् दृष्टः हिअतदर्थेन गुणेन गुणिनः अर्थभावः । सङ्घातार्थवत्त्वात् च इति चेत् दृश्यते हि पुनः अतदर्थेन गुणेन गुणिनः अर्थभावः । तत् यथा । एकः तन्तुः त्वक्त्राणे असमर्थः तत्समुदायः च कम्बलः समर्थः । एकः तण्डुलः क्षुत्प्रतिघाते असमर्थः तत्समुदायः च वर्धतिकम् समर्थः । एकः च बल्वजः बन्धने असमर्थः तत्समुदायः च रज्जुः समर्था भवति । विषमः उपन्यासः । भवति हि तत्र या च यावती च अर्थमात्रा । भवति हि किम् चित् प्रति एकः तन्तुः त्वक्त्राणे समर्थः एकः च तण्डुलः क्षुत्प्रतिघाते समर्थः एकः च बल्वजः बन्धने समर्थः । इमे पुनः वर्णाः अत्यन्ताय एव अनर्थकाः । यथा तर्हि रथाङ्गानि विहृतानि प्रत्येकम् व्रजिक्रियाम् प्रति असमर्थानि भवन्ति तत्समुदायः च रथः समर्थः एवम् एषाम् वर्णानाम् समुदायाः अर्थवन्तः अवयवाः अनर्थकाः इति ।
KA I,220.9-24 Ro II,79-80 kim punaḥ ime varṇāḥ arthavantaḥ āhosvit anarthakāḥ . varṇasya arthavadanarthakatve uktam . kim uktam . arthavantaḥ varṇāḥ dhātuprātipadikapratyayanipātānām ekavarṇānām arthadarśanāt . varṇavyatyaye ca arthāntaragamanāt . varṇānupalabdhau ca anarthagateḥ . saṅghātārthavattvāt ca . saṅghātasya aikārthyāt subabhāvaḥ varṇāt . anarthakāḥ tu prativarṇam arthānupalabdheḥ . varṇavyatyayāpāyopajanavikāreṣu arthadarśanāt iti . tatra idam aparihṛtam : saṅghātārthavattvāt ca iti . tasya parihāraḥ . saṅghātārthavattvāt ca iti cet dṛṣṭaḥ hiatadarthena guṇena guṇinaḥ arthabhāvaḥ . saṅghātārthavattvāt ca iti cet dṛśyate hi punaḥ atadarthena guṇena guṇinaḥ arthabhāvaḥ . tat yathā . ekaḥ tantuḥ tvaktrāṇe asamarthaḥ tatsamudāyaḥ ca kambalaḥ samarthaḥ . ekaḥ taṇḍulaḥ kṣutpratighāte asamarthaḥ tatsamudāyaḥ ca vardhatikam samarthaḥ . ekaḥ ca balvajaḥ bandhane asamarthaḥ tatsamudāyaḥ ca rajjuḥ samarthā bhavati . viṣamaḥ upanyāsaḥ . bhavati hi tatra yā ca yāvatī ca arthamātrā . bhavati hi kim cit prati ekaḥ tantuḥ tvaktrāṇe samarthaḥ ekaḥ ca taṇḍulaḥ kṣutpratighāte samarthaḥ ekaḥ ca balvajaḥ bandhane samarthaḥ . ime punaḥ varṇāḥ atyantāya eva anarthakāḥ . yathā tarhi rathāṅgāni vihṛtāni pratyekam vrajikriyām prati asamarthāni bhavanti tatsamudāyaḥ ca rathaḥ samarthaḥ evam eṣām varṇānām samudāyāḥ arthavantaḥ avayavāḥ anarthakāḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.