Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.2·1.2.68·1.2.68.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.2.68.1

P 1.2.68.1

क्अ इ,२४८।१२-१८ रो इइ,१६२ किमर्थम् इदम् उच्यते न पुमान् स्त्रिया इति एव सिद्धम् । न सिध्यति । तल्लक्षणः चेत् एव विशेषः इति उच्यते । न च अत्र तल्लक्षणः एव विशेषः । तल्लक्षणः एव विशेषः यत् समानायाम् आकृतौ शब्दभेदः । एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् इमम् योगम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः : यत्र ऊर्ध्वम् प्रकृतेः तल्लक्षणः एव विशेषः तत्र एकशेषः भवति इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । हंसः च वरटा च , कच्छपः च डुली च , र्श्यः च रोहित् च इति अत्र एकशेषः न भवति । पूर्वयोः योगयोः भूयान् परिहारः । यावत् ब्रूयात् गोत्रम् यूना इति तावत् वृद्धः यूना इति । पूर्वसूत्रे गोत्रस्य वृद्धम् इति सञ्ज्ञा क्रियते ।

KA I,248.12-18 Ro II,162 kimartham idam ucyate na pumān striyā iti eva siddham . na sidhyati . tallakṣaṇaḥ cet eva viśeṣaḥ iti ucyate . na ca atra tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ . tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ yat samānāyām ākṛtau śabdabhedaḥ . evam tarhi siddhe sati yat imam yogam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ : yatra ūrdhvam prakṛteḥ tallakṣaṇaḥ eva viśeṣaḥ tatra ekaśeṣaḥ bhavati iti . kim etasya jñāpane prayojanam . haṃsaḥ ca varaṭā ca , kacchapaḥ ca ḍulī ca , rśyaḥ ca rohit ca iti atra ekaśeṣaḥ na bhavati . pūrvayoḥ yogayoḥ bhūyān parihāraḥ . yāvat brūyāt gotram yūnā iti tāvat vṛddhaḥ yūnā iti . pūrvasūtre gotrasya vṛddham iti sañjñā kriyate .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.2.68.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.2.68.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.2.68.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text