क्अ इ,२४९।२२-२५०।१० रो इइ,१६६-१६७ अयम् योगः शक्यः अवक्तुम् । कथम् शुक्लः च कम्बलः शुक्लम् च वस्त्रम् तत् इदम् शुक्लम् , ते* इमे शुक्ले , शुक्लः च कम्बलः शुक्ला च बृहतिका शुक्लम् च वस्त्रम् तत् इदम् शुक्लम् , तानि इमनि शुक्लानि । प्रधाने कार्यसम्प्रत्ययात् शेषः । प्रधाने कार्यसम्प्रत्ययात् शेषः भविष्यति । किम् च प्रधानम् । नपुंसकम् । कथम् पुनः ज्ञायते नपुंसकम् प्रधानम् इति । एवम् हि दृश्यते लोके : अनिर्ज्ञाते अर्थे गुणसन्देहे च नपुंसकलिङ्गम् प्रयुज्यते । किम् जातम् इति उच्यते । द्वयम् च एव हि जायते स्त्री वा पुमान् वा । तथा विदूरे अव्यक्तम् आरूपम् दृष्ट्वा वक्तारः भवन्ति महिषीरूपम् इव ब्राह्मणीरूपम् इव । प्रधाने कार्यसम्प्रत्ययात् नपुंसकस्य शेषः भविष्यति । इदम् तर्हि प्रयोजनम् : एकवत् च अस्य अन्यतरस्याम् इति वक्ष्यामि इति । एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् । आकृतिवाचित्वात् एकवचनम् । आकृतिवाचित्वात् एकवचनम् भविष्यति । यदा द्रव्याभिधानम् तदा द्विवचनबहुवचने भविष्यतः ।
KA I,249.22-250.10 Ro II,166-167 ayam yogaḥ śakyaḥ avaktum . katham śuklaḥ ca kambalaḥ śuklam ca vastram tat idam śuklam , te* ime śukle , śuklaḥ ca kambalaḥ śuklā ca bṛhatikā śuklam ca vastram tat idam śuklam , tāni imani śuklāni . pradhāne kāryasampratyayāt śeṣaḥ . pradhāne kāryasampratyayāt śeṣaḥ bhaviṣyati . kim ca pradhānam . napuṃsakam . katham punaḥ jñāyate napuṃsakam pradhānam iti . evam hi dṛśyate loke : anirjñāte arthe guṇasandehe ca napuṃsakaliṅgam prayujyate . kim jātam iti ucyate . dvayam ca eva hi jāyate strī vā pumān vā . tathā vidūre avyaktam ārūpam dṛṣṭvā vaktāraḥ bhavanti mahiṣīrūpam iva brāhmaṇīrūpam iva . pradhāne kāryasampratyayāt napuṃsakasya śeṣaḥ bhaviṣyati . idam tarhi prayojanam : ekavat ca asya anyatarasyām iti vakṣyāmi iti . etat api na asti prayojanam . ākṛtivācitvāt ekavacanam . ākṛtivācitvāt ekavacanam bhaviṣyati . yadā dravyābhidhānam tadā dvivacanabahuvacane bhaviṣyataḥ .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.