Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.3·1.3.10·1.3.10.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.3.10.2

P 1.3.10.2

क्अ इ,२६७।१४-२६८।२ रो इइ,२१८-२२० किमर्थम् पुनः इदम् उच्यते । सञ्ज्ञासमासनिर्देशात् सर्वप्रसङ्गः अनुदेशस्य यथासङ्ख्यवचनम् नियमार्थम् । सञ्ज्ञया समासैः च निर्देशाः क्रियन्ते । सञ्ज्ञया तावत् । परस्मैपदानाम् णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः इति । समासैः । तूदीशलातुरवर्मतीकूचवारात् ढक्छण्ढञ्यकः इति । सञ्ज्ञासमासनिर्देशात् सर्वप्रसङ्गः अनुदेशस्य यथासङ्ख्यवचनम् नियमार्थम् । सर्वस्य उद्देशस्य सर्वः अनुदेशः प्राप्नोति । इष्यते च समसङ्ख्यम् यथा स्यात् इति । तत् च अन्तरेण यत्नम् न सिध्यति इति तत्र यथासङ्ख्यवचनम् नियमार्थम् । एवमर्थम् इदम् उच्यते । किम् पुनः कारणम् सञ्ज्ञया समासैः च निर्देशाः क्रियन्ते । सञ्ज्ञासमासनिर्देशः ल्पृथक् विभक्तिसञ्ज्ञ्यनुच्चारणार्थः । सञ्ज्ञया समासैः च निर्देशाः क्रियन्तेपृथक् विभक्तीः सञ्ज्ञिनः च मा उच्चिचीरम् इति । प्रकरणे च सर्वसम्प्रत्ययार्थः । प्रकरणे च सर्वेषाम् सम्प्रत्ययः यथा स्यात् । विदः लटः वा इति ।

KA I,267.14-268.2 Ro II,218-220 kimartham punaḥ idam ucyate . sañjñāsamāsanirdeśāt sarvaprasaṅgaḥ anudeśasya yathāsaṅkhyavacanam niyamārtham . sañjñayā samāsaiḥ ca nirdeśāḥ kriyante . sañjñayā tāvat . parasmaipadānām ṇalatususthalathusaṇalvamāḥ iti . samāsaiḥ . tūdīśalāturavarmatīkūcavārāt ḍhakchaṇḍhañyakaḥ iti . sañjñāsamāsanirdeśāt sarvaprasaṅgaḥ anudeśasya yathāsaṅkhyavacanam niyamārtham . sarvasya uddeśasya sarvaḥ anudeśaḥ prāpnoti . iṣyate ca samasaṅkhyam yathā syāt iti . tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti tatra yathāsaṅkhyavacanam niyamārtham . evamartham idam ucyate . kim punaḥ kāraṇam sañjñayā samāsaiḥ ca nirdeśāḥ kriyante . sañjñāsamāsanirdeśaḥ lpṛthak vibhaktisañjñyanuccāraṇārthaḥ . sañjñayā samāsaiḥ ca nirdeśāḥ kriyantepṛthak vibhaktīḥ sañjñinaḥ ca mā uccicīram iti . prakaraṇe ca sarvasampratyayārthaḥ . prakaraṇe ca sarveṣām sampratyayaḥ yathā syāt . vidaḥ laṭaḥ vā iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.3.10.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.3.10.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.3.10.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text