क्अ इ,२७८।७-२१ रो इइ,२४६ अथ कर्तृग्रहणम् किमर्थम् । कर्मव्यतिहारादिषु कर्तृग्रहणम् भावकर्मनिवृत्त्यर्थम् । कर्मव्यतिहारादिषु कर्तृग्रहणम् क्रियते भावकर्मणोः अनेन आत्मनेपदम् मा भूत् इति । इतरथा हि तत्र प्रतिषेधे भावकर्मणोः प्रतिषेधः । अक्रियमाणे कर्तृग्रहणे भावकर्मणोः अपि आत्मनेपदम् प्रसज्येत । तत्र कः दोषः । तत्र प्रतिषेधे भावकर्मणोः प्रतिषेधः । तत्र कः दोषः । तत्र प्रतिषेधे भावकर्मणोः अपि अनेन आत्मनेपदस्य प्रतिषेधः प्रसज्येत । व्यतिगम्यन्ते ग्रामाः व्यतिहन्यन्ते दस्यवः इति । न वा अनन्तरस्य प्रतिषेधात् । न वा एषः दोषः । किम् कारणम् । अनन्तरस्य प्रतिषेधात् । अनन्तरम् यत् आत्मनेपदविधानम् तस्य प्रतिषेधात् । कुतः एतत् । अनन्तरस्य विधिः वा भवति प्रतिषेधः वा इति । पूर्वा प्राप्तिः अप्रतिषिद्धा तया भविष्यति । ननु च इयम् प्राप्तिः पूर्वाम् प्राप्तिम् बाधते । न उत्सहते प्रतिषिद्धा सती बाधितुम् । उत्तरार्थम् तर्हि कर्तृग्रहणम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । क्रियते तत्र एव शेषात् कर्तरि परस्मैपदम् इति । द्वितीयम् कर्तृग्रहणम् कर्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । कर्ता एव यः कर्ता तत्र यथा स्यात् । कर्त च अन्यः च यः कर्ता तत्र मा भूत् इति ।
KA I,278.7-21 Ro II,246 atha kartṛgrahaṇam kimartham . karmavyatihārādiṣu kartṛgrahaṇam bhāvakarmanivṛttyartham . karmavyatihārādiṣu kartṛgrahaṇam kriyate bhāvakarmaṇoḥ anena ātmanepadam mā bhūt iti . itarathā hi tatra pratiṣedhe bhāvakarmaṇoḥ pratiṣedhaḥ . akriyamāṇe kartṛgrahaṇe bhāvakarmaṇoḥ api ātmanepadam prasajyeta . tatra kaḥ doṣaḥ . tatra pratiṣedhe bhāvakarmaṇoḥ pratiṣedhaḥ . tatra kaḥ doṣaḥ . tatra pratiṣedhe bhāvakarmaṇoḥ api anena ātmanepadasya pratiṣedhaḥ prasajyeta . vyatigamyante grāmāḥ vyatihanyante dasyavaḥ iti . na vā anantarasya pratiṣedhāt . na vā eṣaḥ doṣaḥ . kim kāraṇam . anantarasya pratiṣedhāt . anantaram yat ātmanepadavidhānam tasya pratiṣedhāt . kutaḥ etat . anantarasya vidhiḥ vā bhavati pratiṣedhaḥ vā iti . pūrvā prāptiḥ apratiṣiddhā tayā bhaviṣyati . nanu ca iyam prāptiḥ pūrvām prāptim bādhate . na utsahate pratiṣiddhā satī bādhitum . uttarārtham tarhi kartṛgrahaṇam kartavyam . na kartavyam . kriyate tatra eva śeṣāt kartari parasmaipadam iti . dvitīyam kartṛgrahaṇam kartavyam . kim prayojanam . kartā eva yaḥ kartā tatra yathā syāt . karta ca anyaḥ ca yaḥ kartā tatra mā bhūt iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.