क्अ इ,२८५।४-२१ रो इइ,२६१-२६३ शदेः शितः परस्मैपदाश्रयत्वात् आत्मनेपदाभावः । शदेः शितः परस्मैपदाश्रयत्वात् आत्मनेपदस्य अभावः । शीयते शीयेते शीयन्ते । किम् च भोः शदेः शित् परस्मैपदेषु इति उच्यते । न खलु परस्मैपदेषु इति उच्यते परस्मैपदेषु तु विज्ञायते । कथम् अनुदात्तङितः आत्मनेपदम् भावकर्मणोः आत्मनेपदम् इति एतौ द्वौ योगौ उक्त्वा शेषात् कर्तरि परस्मैपदम् उच्यते । एवम् न च परस्मैपदेषु उच्यते परस्मैपदेषु च विज्ञायते । कः पुनः अर्हति एतौ द्वौ योगौ उक्त्वा शेषात् कर्तरि परस्मैपदम् वक्तुम् । किम् तर्हि । अविशेषेण सर्वम् आत्मनेपदप्रकरणम् अनुक्रम्य शेषात् कर्तरि परस्मैपदम् इति उच्यते । एवम् अपि परस्मैपदाश्रयः भवति । कथम् । इदम् तावद् अयम् प्रष्टव्यः । यदि इदम् न उच्येत किम् इह स्यात् इति । परस्मैपदम् इति आह । परस्मैपदम् इति चेत् परस्मैपदाश्रयः भवति । सिद्धम् तु लडादीनाम् आत्मनेपदवचनम् । सिद्धम् एतत् । कथम् । शदेः लडादीनाम् आत्मनेपदम् भवति इति वक्तव्यम् । सिध्यति । सूत्रम् तर्हि भिद्यते । यथान्यासम् एव अस्तु । ननु च उक्तम् शदेः शितः परस्मैपदाश्रयत्वात् आत्मनेपदाभावः इति । न एषः दोषः । शितः इति न एषा पञ्चमी । का तर्हि । सम्बन्धषष्ठी । शितः यः शदिः । कः च शितः शदिः । प्रकृतिः । शदेः शित्प्रकृतेः इति । अथ वा आह अयम् शदेः शितः इति न च शदिः शित् अस्ति । ते एवम् विज्ञास्यामः शदेः शिद्विषयात् इति । अथ वा यदि अपि तावत् एतत् अन्यत्र भवति विकरणेभ्यः नियमः बलीयान् इति इह एतत् न अस्ति । विकरणः हि इह आश्रीयते शितः इति ।
KA I,285.4-21 Ro II,261-263 śadeḥ śitaḥ parasmaipadāśrayatvāt ātmanepadābhāvaḥ . śadeḥ śitaḥ parasmaipadāśrayatvāt ātmanepadasya abhāvaḥ . śīyate śīyete śīyante . kim ca bhoḥ śadeḥ śit parasmaipadeṣu iti ucyate . na khalu parasmaipadeṣu iti ucyate parasmaipadeṣu tu vijñāyate . katham anudāttaṅitaḥ ātmanepadam bhāvakarmaṇoḥ ātmanepadam iti etau dvau yogau uktvā śeṣāt kartari parasmaipadam ucyate . evam na ca parasmaipadeṣu ucyate parasmaipadeṣu ca vijñāyate . kaḥ punaḥ arhati etau dvau yogau uktvā śeṣāt kartari parasmaipadam vaktum . kim tarhi . aviśeṣeṇa sarvam ātmanepadaprakaraṇam anukramya śeṣāt kartari parasmaipadam iti ucyate . evam api parasmaipadāśrayaḥ bhavati . katham . idam tāvad ayam praṣṭavyaḥ . yadi idam na ucyeta kim iha syāt iti . parasmaipadam iti āha . parasmaipadam iti cet parasmaipadāśrayaḥ bhavati . siddham tu laḍādīnām ātmanepadavacanam . siddham etat . katham . śadeḥ laḍādīnām ātmanepadam bhavati iti vaktavyam . sidhyati . sūtram tarhi bhidyate . yathānyāsam eva astu . nanu ca uktam śadeḥ śitaḥ parasmaipadāśrayatvāt ātmanepadābhāvaḥ iti . na eṣaḥ doṣaḥ . śitaḥ iti na eṣā pañcamī . kā tarhi . sambandhaṣaṣṭhī . śitaḥ yaḥ śadiḥ . kaḥ ca śitaḥ śadiḥ . prakṛtiḥ . śadeḥ śitprakṛteḥ iti . atha vā āha ayam śadeḥ śitaḥ iti na ca śadiḥ śit asti . te evam vijñāsyāmaḥ śadeḥ śidviṣayāt iti . atha vā yadi api tāvat etat anyatra bhavati vikaraṇebhyaḥ niyamaḥ balīyān iti iha etat na asti . vikaraṇaḥ hi iha āśrīyate śitaḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.