क्अ इ,२६३।१९-२६४।१० रो इइ,२१०-२११ इरः उपसङ्ख्यानम् । इरः उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् : रुधिर् : अरुधत् , अरौत्सीत् । अवयवग्रहणात् सिद्धम् । रेफस्य अत्र हलन्त्यम् इति इत्सञ्ज्ञा भविष्यति इकारस्य उपदेशे अच् अनुनासिकः इति । अवयवग्रहणात् इति चेत् इदिद्विधिप्रसङ्गः । अवयवग्रहणात् इति चेत् इदिद्विधिप्रसङ्गः प्राप्नोति । भेत्ता छेत्ता । इदितः नुम् धातोः इति नुम् प्राप्नोति । यदि पुनः अयम् इदिद्विधिः कुम्भीधान्यन्यायेन विज्ञायेत । तत् यथा । कुम्भीधान्यः श्रोत्रियः इति उच्यते । यस्य कुम्भ्याम् एव धान्यम् सः कुम्भीधान्यः । यस्य पुनः कुम्भ्याम् च अन्यत्र च न असौ कुम्भीधान्यः । न अयम् इदिद्विधिः कुम्भीधान्यन्यायेन शक्यः विज्ञातुम् । इह हि दोषः स्यात् । टुनदि नन्दथुः इति । एवम् तर्हि न एवम् विज्ञायते इकारः इत् यस्य सः अयम् इदित् तस्य इदितः इति । कथम् तर्हि । इकारः एव इत् इदित् इदिदन्तस्य इति । अथ वा ॠकारस्य एव इदम् इर्त्वभूतस्य ग्रहणम् । तत्र उपदेशे अच् अनुनासिकः इत् इति इत्सञ्ज्ञा भविष्यति । अथ वा आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति न एवञ्जातीयकानाम् इदिद्विधिः भवति इति यत् अयम् इरितः कान् चित् नुमनुषक्तान् पठति । उबुन्दिर् निशामने । स्कन्दिर् गतिशोषणयोः । अथ वा आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति इर्शब्दस्य इत्सञ्ज्ञा भवति इति यत् अयम् इरितः वा इति आह । अथ वा अन्ते इति वर्तते ।
KA I,263.19-264.10 Ro II,210-211 iraḥ upasaṅkhyānam . iraḥ upasaṅkhyānam kartavyam : rudhir : arudhat , arautsīt . avayavagrahaṇāt siddham . rephasya atra halantyam iti itsañjñā bhaviṣyati ikārasya upadeśe ac anunāsikaḥ iti . avayavagrahaṇāt iti cet ididvidhiprasaṅgaḥ . avayavagrahaṇāt iti cet ididvidhiprasaṅgaḥ prāpnoti . bhettā chettā . iditaḥ num dhātoḥ iti num prāpnoti . yadi punaḥ ayam ididvidhiḥ kumbhīdhānyanyāyena vijñāyeta . tat yathā . kumbhīdhānyaḥ śrotriyaḥ iti ucyate . yasya kumbhyām eva dhānyam saḥ kumbhīdhānyaḥ . yasya punaḥ kumbhyām ca anyatra ca na asau kumbhīdhānyaḥ . na ayam ididvidhiḥ kumbhīdhānyanyāyena śakyaḥ vijñātum . iha hi doṣaḥ syāt . ṭunadi nandathuḥ iti . evam tarhi na evam vijñāyate ikāraḥ it yasya saḥ ayam idit tasya iditaḥ iti . katham tarhi . ikāraḥ eva it idit ididantasya iti . atha vā ṝkārasya eva idam irtvabhūtasya grahaṇam . tatra upadeśe ac anunāsikaḥ it iti itsañjñā bhaviṣyati . atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na evañjātīyakānām ididvidhiḥ bhavati iti yat ayam iritaḥ kān cit numanuṣaktān paṭhati . ubundir niśāmane . skandir gatiśoṣaṇayoḥ . atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati irśabdasya itsañjñā bhavati iti yat ayam iritaḥ vā iti āha . atha vā ante iti vartate .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.