क्अ इ,२९२।१८-२९३।९ रो इइ,२८६-२९० स्वरितञितः इति किमर्थम् । याति वाति द्राति प्साति । स्वरितञितः इति शक्यम् अकर्तुम् । कस्मात् न भवति याति वाति द्राति प्साति इति । कर्त्रभिप्राये क्रियाफले इति उच्यते सर्वेषाम् च कर्त्रभिप्रायम् क्रियाफलम् अस्ति । ते एवम् विज्ञास्यामः । येषाम् कर्त्रभिप्रायम् अकर्त्रभिप्रयम् च क्रियाफलम् अस्ति तेभ्यः आत्मनेपदम् भवति इति । न च एतेषाम् कर्त्रभिप्रायम् अकर्त्रभिप्रयम् च क्रियाफलम् अस्ति । तथाजातीयकाः खलु आचार्येण स्वरितञितः पठिताः येषाम् कर्त्रभिप्रायम् अकर्त्रभिप्रयम् च क्रियाफलम् अस्ति । अथ अभिप्रायग्रहणम् किमर्थम् । स्वरितञितः कर्त्राये क्रियाफले इति इयति उच्यमाने यम् एव सम्प्रति एति क्रियाफलम् तत्र एव स्यात् । लूञ् लुनीते पूञ् पुनीते । इह न स्यात् । यज् यजते वप् वपते । अभिप्रयग्रहणे पुनः क्रियमाणे न दोषः भवति । अभिः आभिमुख्ये वर्तते प्र आदिकर्मणि । तेन यम् च अभिप्रैति यम् च अभिप्रैष्यति यम् च अभिप्रागात् तत्र सर्वत्र आभिमुख्यमात्रे सिद्धम् भवति । कर्त्रभिप्राये क्रियाफले इति किमर्थम् । पचन्ति भक्तकाराः । कुर्वन्ति कर्मकाराः । यजन्ति याजकाः । कर्त्रभिप्राये क्रियाफले इति उच्यमाने अपि अत्र प्राप्नोति । अत्र अपि हि क्रियाफलम् कर्तारम् अभिप्रैति । याजकाः यजन्ति गाः लप्स्यामहे इति । कर्मकराः कुर्वन्ति पादिकम् अहः लप्स्यामहे इति । एवम् तर्हि कर्त्रभिप्रये क्रियाफले इति उच्यते सर्वत्र च कर्तारम् क्रियाफलम् अभिप्रैति । तत्र प्रकर्षगतिः विज्ञास्यते । साधीयः यत्र कर्तारम् क्रियाफलम् अभिप्रैति इति । न च अन्तरेण यजिम् यजिफलम् वपिम् व वपिफलम् लभन्ते । याजकाः पुनः अन्तरेण अपि यजिम् गाः लभन्ते भृतकाः च पादिकम् इति ।
KA I,292.18-293.9 Ro II,286-290 svaritañitaḥ iti kimartham . yāti vāti drāti psāti . svaritañitaḥ iti śakyam akartum . kasmāt na bhavati yāti vāti drāti psāti iti . kartrabhiprāye kriyāphale iti ucyate sarveṣām ca kartrabhiprāyam kriyāphalam asti . te evam vijñāsyāmaḥ . yeṣām kartrabhiprāyam akartrabhiprayam ca kriyāphalam asti tebhyaḥ ātmanepadam bhavati iti . na ca eteṣām kartrabhiprāyam akartrabhiprayam ca kriyāphalam asti . tathājātīyakāḥ khalu ācāryeṇa svaritañitaḥ paṭhitāḥ yeṣām kartrabhiprāyam akartrabhiprayam ca kriyāphalam asti . atha abhiprāyagrahaṇam kimartham . svaritañitaḥ kartrāye kriyāphale iti iyati ucyamāne yam eva samprati eti kriyāphalam tatra eva syāt . lūñ lunīte pūñ punīte . iha na syāt . yaj yajate vap vapate . abhiprayagrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati . abhiḥ ābhimukhye vartate pra ādikarmaṇi . tena yam ca abhipraiti yam ca abhipraiṣyati yam ca abhiprāgāt tatra sarvatra ābhimukhyamātre siddham bhavati . kartrabhiprāye kriyāphale iti kimartham . pacanti bhaktakārāḥ . kurvanti karmakārāḥ . yajanti yājakāḥ . kartrabhiprāye kriyāphale iti ucyamāne api atra prāpnoti . atra api hi kriyāphalam kartāram abhipraiti . yājakāḥ yajanti gāḥ lapsyāmahe iti . karmakarāḥ kurvanti pādikam ahaḥ lapsyāmahe iti . evam tarhi kartrabhipraye kriyāphale iti ucyate sarvatra ca kartāram kriyāphalam abhipraiti . tatra prakarṣagatiḥ vijñāsyate . sādhīyaḥ yatra kartāram kriyāphalam abhipraiti iti . na ca antareṇa yajim yajiphalam vapim va vapiphalam labhante . yājakāḥ punaḥ antareṇa api yajim gāḥ labhante bhṛtakāḥ ca pādikam iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.