Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.4·1.4.17

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.17

P 1.4.17

क्अ इ,३१९।११-२२ रो इइ,३६३-३६४ असर्वनामस्थाने इति उच्यते । तत्र ते राजा तक्षा असर्वनामस्थाने इति पदसञ्ज्ञायाः प्रतिषेधः प्रसज्येत । न अप्रतिषेधात् । न अयम् प्रसज्यप्रतिषेधः सर्वनामस्थाने न इति । किम् तर्हि । पर्युदासः अयम् यत् अन्यत् सर्वनामस्थानात् इति । सर्वनामस्थाने अव्यापारः । यदि केन चित्प्राप्नोति तेन भविष्यति । पूर्वेण च प्राप्नोति । अप्राप्तेः वा । अथ वा अनन्तरा या प्राप्तिः सा प्रतिषिध्यते । कुतः एतत् । अन्तरस्य विधिः वा भवति प्रतिषेधः वा इति । पूर्वा प्राप्तिः अप्रतिषिद्धा तया भविष्यति । ननु च इयम् प्राप्तिः पूर्वाम् प्राप्तिम् बाधते । न उत्सहते प्रतिषिद्धा सती बाधितुम् । अथ वा योगविभागः करिष्यते । स्वादिषु पूर्वम् पदसञ्ज्ञम् भवति । ततः सर्वनामस्थाने अयचिपूर्वम् पदसञ्ज्ञम् भवति । ततो भम् । भसञ्ज्ञम् च भवति यजादौ असर्वनामस्थाने इति । यदि तर्हि सौ अपि पदम् भवति एचः प्लुतविकारे पदान्तग्रहणम् चोदितम् इह मा भूत् भद्रम् करोषि गौः इति तस्मिन् क्रियमाणे अपि प्राप्नोति । वाक्यपदयोः अन्त्यस्य इति एवम् तत् । भुवद्वद्भ्यः धारयद्भ्यः एतयोः पदसञ्ज्ञा वक्तव्या । भुवद्वद्भ्यः धारयद्वद्भ्यः ।

KA I,319.11-22 Ro II,363-364 asarvanāmasthāne iti ucyate . tatra te rājā takṣā asarvanāmasthāne iti padasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prasajyeta . na apratiṣedhāt . na ayam prasajyapratiṣedhaḥ sarvanāmasthāne na iti . kim tarhi . paryudāsaḥ ayam yat anyat sarvanāmasthānāt iti . sarvanāmasthāne avyāpāraḥ . yadi kena citprāpnoti tena bhaviṣyati . pūrveṇa ca prāpnoti . aprāpteḥ vā . atha vā anantarā yā prāptiḥ sā pratiṣidhyate . kutaḥ etat . antarasya vidhiḥ vā bhavati pratiṣedhaḥ vā iti . pūrvā prāptiḥ apratiṣiddhā tayā bhaviṣyati . nanu ca iyam prāptiḥ pūrvām prāptim bādhate . na utsahate pratiṣiddhā satī bādhitum . atha vā yogavibhāgaḥ kariṣyate . svādiṣu pūrvam padasañjñam bhavati . tataḥ sarvanāmasthāne ayacipūrvam padasañjñam bhavati . tato bham . bhasañjñam ca bhavati yajādau asarvanāmasthāne iti . yadi tarhi sau api padam bhavati ecaḥ plutavikāre padāntagrahaṇam coditam iha mā bhūt bhadram karoṣi gauḥ iti tasmin kriyamāṇe api prāpnoti . vākyapadayoḥ antyasya iti evam tat . bhuvadvadbhyaḥ dhārayadbhyaḥ etayoḥ padasañjñā vaktavyā . bhuvadvadbhyaḥ dhārayadvadbhyaḥ .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.4.17

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.17, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.4.17), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text