Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.4·1.4.18

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.18

P 1.4.18

क्अ इ,३२०।२-१४ रो इइ,३६५-३६६ भसञ्ज्ञायाम् उत्तरपदलोपे षषः प्रतिषेधः । भसञ्ज्ञायाम् उत्तरपदलोपे षषः प्रतिषेधः वक्तव्यः । अनुकम्पितः षडड्गुलिः षडिकः । सिद्धम् अचः स्थानिवत्त्वात् । सिद्धम् एतत् । कथम् । अचः स्थानिवद्भावात् भसञ्ज्ञा न भविष्यति । इह अपि तर्हि प्राप्नोति । वागाशीर्दत्तः वाचिकः इति । वक्ष्यति एतत् : सिद्धम् एकाक्षरपूर्वपदानाम् उत्तरपदलोपवचनात् इति । इह अपि तर्हि प्राप्नोति षडड्गुलिः षडिकः इति । वक्ष्यति एतत् : षषः ठाजादिवचनात् सिद्धम् इति । नभोङ्गिरोमनुषाम् वति उपसम्ख्यानम् । नभोङ्गिरोमनुषाम् वति उपसम्ख्यानम् कर्तव्यम् । नभस्वत् अङ्गिरस्वत् मनुष्वत् । वृषण् वस्वश्वयोः । वृषण् इति एतस्य वस्वशयोः भसञ्ज्ञा वक्तव्या । वृषण्वसुः वृषणश्वस्य यत् शिरः वृषणश्वस्य मेने ।

KA I,320.2-14 Ro II,365-366 bhasañjñāyām uttarapadalope ṣaṣaḥ pratiṣedhaḥ . bhasañjñāyām uttarapadalope ṣaṣaḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . anukampitaḥ ṣaḍaḍguliḥ ṣaḍikaḥ . siddham acaḥ sthānivattvāt . siddham etat . katham . acaḥ sthānivadbhāvāt bhasañjñā na bhaviṣyati . iha api tarhi prāpnoti . vāgāśīrdattaḥ vācikaḥ iti . vakṣyati etat : siddham ekākṣarapūrvapadānām uttarapadalopavacanāt iti . iha api tarhi prāpnoti ṣaḍaḍguliḥ ṣaḍikaḥ iti . vakṣyati etat : ṣaṣaḥ ṭhājādivacanāt siddham iti . nabhoṅgiromanuṣām vati upasamkhyānam . nabhoṅgiromanuṣām vati upasamkhyānam kartavyam . nabhasvat aṅgirasvat manuṣvat . vṛṣaṇ vasvaśvayoḥ . vṛṣaṇ iti etasya vasvaśayoḥ bhasañjñā vaktavyā . vṛṣaṇvasuḥ vṛṣaṇaśvasya yat śiraḥ vṛṣaṇaśvasya mene .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.4.18

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.18, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.4.18), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text