Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.4·1.4.55

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.55

P 1.4.55

क्अ इ,३३९।११-२१ रो इइ,४३८-४३९ प्रैषे अस्वतन्त्रप्रयोजकत्वात् हेतुसञ्ज्ञाप्रसिद्धिः । प्रैषे अस्वतन्त्रप्रयोजकत्वात् हेतुसञ्ज्ञायाः अप्रसिद्धिः । स्वतन्त्रप्रयोजकः हेतुसञ्ज्ञः भवति इति उच्यते । न च असौ स्वतन्त्रम् प्रयोजयति । स्वतन्त्रत्वात् सिद्धम् । सिद्धम् एतत् । कथम् । स्वतन्त्रत्वात् । स्वतन्त्रम् असौ प्रयोजयति । स्वतन्त्रत्वात् सिद्धम् इति चेत् स्वतन्त्रपरतन्त्रत्वम् विप्रतिषिद्दम् । यदि स्वतन्त्रः न प्रयोज्यः अथ प्रयोज्यः न स्वतन्त्रः प्रयोज्यः स्वतन्त्रः च इति विप्रतिषिद्धम् । उक्तम् वा । किम् उक्तम् । एकम् तावत् उक्तम् न वा स्वात्रन्त्र्यात् इतरथा हि अकुर्वति अपि कारयति इति स्यात् इति । अपरम् उक्तम् । न वा सामान्यकृतत्वात् हेतुतः हि अविशिष्टम् स्वतन्त्रप्रयोजकत्वात् अप्रयोजकः इति चेत् मुक्तमसम्शयेन तुल्यम् इति ।

KA I,339.11-21 Ro II,438-439 praiṣe asvatantraprayojakatvāt hetusañjñāprasiddhiḥ . praiṣe asvatantraprayojakatvāt hetusañjñāyāḥ aprasiddhiḥ . svatantraprayojakaḥ hetusañjñaḥ bhavati iti ucyate . na ca asau svatantram prayojayati . svatantratvāt siddham . siddham etat . katham . svatantratvāt . svatantram asau prayojayati . svatantratvāt siddham iti cet svatantraparatantratvam vipratiṣiddam . yadi svatantraḥ na prayojyaḥ atha prayojyaḥ na svatantraḥ prayojyaḥ svatantraḥ ca iti vipratiṣiddham . uktam vā . kim uktam . ekam tāvat uktam na vā svātrantryāt itarathā hi akurvati api kārayati iti syāt iti . aparam uktam . na vā sāmānyakṛtatvāt hetutaḥ hi aviśiṣṭam svatantraprayojakatvāt aprayojakaḥ iti cet muktamasamśayena tulyam iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.4.55

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.55, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.4.55), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text