Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.4·1.4.57

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.57

P 1.4.57

क्अ इ,३४१।२-९ रो इइ,४४२-४४४ अयम् सत्त्वशब्दः अस्ति एव द्रव्यपदार्थकः । तत् यथा सत्त्वम् अयम् ब्राह्मणः सत्त्वमियम् ब्राह्मणी इति । अस्ति क्रियापदार्थकः । सद्भावः सत्त्वम् इति । कस्य इदम् ग्रहणम् । द्रव्यपदार्थकस्य । कुतः एतत् । एवम् हि कृत्वा विधिः च सिद्धः भवति प्रतिषेधः च । किम् पुनः अयम् पर्युदासः । यत् अन्यत् सत्त्ववचनात् इति । आहोस्वित् प्रसज्य अयम् प्रतिषेधः । सत्त्ववचने न इति । किम् च अतः । यदि पर्युदासः विप्रः इति अत्र अपि प्राप्नोति । क्रियाद्रव्यवचनः अयम् सम्घातो द्रव्यात् अन्यश्च विधिना आश्रीयते । अस्ति च प्रादिभिः सामान्यम् इति कृत्वा तदन्तविधिना निपातसञ्ज्ञा प्राप्नोति । अथ प्रसज्यप्रतिषेधः न दोषः भवति । यथा न दोषः तथा अस्तु ।

KA I,341.2-9 Ro II,442-444 ayam sattvaśabdaḥ asti eva dravyapadārthakaḥ . tat yathā sattvam ayam brāhmaṇaḥ sattvamiyam brāhmaṇī iti . asti kriyāpadārthakaḥ . sadbhāvaḥ sattvam iti . kasya idam grahaṇam . dravyapadārthakasya . kutaḥ etat . evam hi kṛtvā vidhiḥ ca siddhaḥ bhavati pratiṣedhaḥ ca . kim punaḥ ayam paryudāsaḥ . yat anyat sattvavacanāt iti . āhosvit prasajya ayam pratiṣedhaḥ . sattvavacane na iti . kim ca ataḥ . yadi paryudāsaḥ vipraḥ iti atra api prāpnoti . kriyādravyavacanaḥ ayam samghāto dravyāt anyaśca vidhinā āśrīyate . asti ca prādibhiḥ sāmānyam iti kṛtvā tadantavidhinā nipātasañjñā prāpnoti . atha prasajyapratiṣedhaḥ na doṣaḥ bhavati . yathā na doṣaḥ tathā astu .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.4.57

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.57, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.4.57), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text