Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.4·1.4.9

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.9

P 1.4.9

क्अ इ,३१५।५-१५ रो इइ,३४९-३५० योगविभागः कर्तव्यः । षष्थीयुक्तः छन्दसि । षष्थीयुक्तः पतिशब्दः छन्दसि घिसञ्ज्ञः भवति । ततः वा । वा छन्दसि सर्वे विधयो भवति । सुपाम् व्यत्ययः । तिङाम् व्यत्ययः । वर्णव्यत्ययः । लिङ्गव्यत्ययः । कालव्यत्ययः । पुरुषव्यत्ययः । आत्मनेपदव्यत्ययः । परस्मैपदव्यत्ययः । सुपाम् व्यत्ययः । युक्त मात असीत् धुरि दक्षिणायाः । दक्षिणायाम् इति प्राप्ते । तिङाम् व्यत्ययः । चषलम् ये अश्वयूपय तक्षति । तक्षन्ति इति प्राप्ते । वर्णव्यत्ययः । त्रिष्टुभौजः शुभितम् उग्रवीरम् । सुहितमिति प्राप्ते । लिङ्गव्यत्ययः । मधोः गृह्णाति मधोः तृप्ताः इव आसते । मधुनः इति प्राप्ते । कालव्यत्ययः । श्वः अग्नीन् आधास्यमानेन श्वः सोमेन यक्षमाणेन । श्वः आधाता श्वः यष्टा इति प्राप्ते । पुरुषव्यत्ययः । अधा सः वीरैः दशभिः वियूयाः । वियूयात् इति प्राप्ते । आत्मनेपदव्यत्ययः । ब्रह्मचारिणम् इच्छते । इच्छति इति प्राप्ते । परस्मैपदव्यत्ययः । प्रतीपम् अन्यः ऊर्मिः युध्यति । अन्वीपम् अन्यः ऊर्मिः युध्यति । युध्यते इति प्राप्ते ।

KA I,315.5-15 Ro II,349-350 yogavibhāgaḥ kartavyaḥ . ṣaṣthīyuktaḥ chandasi . ṣaṣthīyuktaḥ patiśabdaḥ chandasi ghisañjñaḥ bhavati . tataḥ vā . vā chandasi sarve vidhayo bhavati . supām vyatyayaḥ . tiṅām vyatyayaḥ . varṇavyatyayaḥ . liṅgavyatyayaḥ . kālavyatyayaḥ . puruṣavyatyayaḥ . ātmanepadavyatyayaḥ . parasmaipadavyatyayaḥ . supām vyatyayaḥ . yukta māta asīt dhuri dakṣiṇāyāḥ . dakṣiṇāyām iti prāpte . tiṅām vyatyayaḥ . caṣalam ye aśvayūpaya takṣati . takṣanti iti prāpte . varṇavyatyayaḥ . triṣṭubhaujaḥ śubhitam ugravīram . suhitamiti prāpte . liṅgavyatyayaḥ . madhoḥ gṛhṇāti madhoḥ tṛptāḥ iva āsate . madhunaḥ iti prāpte . kālavyatyayaḥ . śvaḥ agnīn ādhāsyamānena śvaḥ somena yakṣamāṇena . śvaḥ ādhātā śvaḥ yaṣṭā iti prāpte . puruṣavyatyayaḥ . adhā saḥ vīraiḥ daśabhiḥ viyūyāḥ . viyūyāt iti prāpte . ātmanepadavyatyayaḥ . brahmacāriṇam icchate . icchati iti prāpte . parasmaipadavyatyayaḥ . pratīpam anyaḥ ūrmiḥ yudhyati | anvīpam anyaḥ ūrmiḥ yudhyati . yudhyate iti prāpte .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.4.9

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.9, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.4.9), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text