क्अ इ,३४८।८-२० रो इइ,४६२-४६४ किमर्थम् अधिपर्योः अनर्थकयोः कर्मप्रवचनीयसञ्ज्ञा उच्यते । कर्मप्रवचनीयसञ्ज्ञा यथा स्यात् । गत्युपसर्गसञ्ज्ञे मा भूताम् इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । यत्क्रियायुक्ताः तम् प्रति गत्युपसर्गसञ्ज्ञे भवतः अनर्थकौ च इमौ । इदम् तर्हि प्रयोजनम् पञ्चमी यथा स्यात् पञ्चमी अपाङ्परिभिः इति । कुतः पर्यागम्यत इति । सिद्धा अत्र पञ्चमी अपादाने इति एव । आतः च अपादानपञ्चमी एषा । यत्र अपि अधिशब्देन योगे पञ्चमी न विधीयते तत्र अपि श्रूयते । कुतः अध्यागम्यत इति । एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् अनर्थकयोः गत्युपसर्गसञ्ज्ञाबाधिकाम् कर्मप्रवचनीयसञ्ज्ञाम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः अनर्थकानाम् अपि एषाम् भवति अर्थवत्कृतम् इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । निपातस्य अनर्थकस्य प्रातिपदिकत्वम् चोदितम् । तत् न वक्तव्यम् भवति । अथ वा न एव इमौ अनर्थकौ । किम् तर्हि अनर्थकौ इति उच्यते । अनर्थान्तर्वाचिनौ अनर्थकौ । धातुना उक्ताम् क्रियाम् आहतुः । तद् अविशिष्टम् भवति यथा शङ्खे पयः । यदि एवम् धातुना उक्तत्वात् तस्यार्थस्य उपसर्गप्रयोगो न प्राप्नोति उक्तार्थानाम् अप्रयोगः इति । उक्तार्थानामपि प्रयोगः दृश्यते । तत् यथा अपूपौ द्वौ आनय । ब्राह्मणौ द्वौ अनय इति ।
KA I,348.8-20 Ro II,462-464 kimartham adhiparyoḥ anarthakayoḥ karmapravacanīyasañjñā ucyate . karmapravacanīyasañjñā yathā syāt . gatyupasargasañjñe mā bhūtām iti . na etat asti prayojanam . yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ anarthakau ca imau . idam tarhi prayojanam pañcamī yathā syāt pañcamī apāṅparibhiḥ iti . kutaḥ paryāgamyata iti . siddhā atra pañcamī apādāne iti eva . ātaḥ ca apādānapañcamī eṣā . yatra api adhiśabdena yoge pañcamī na vidhīyate tatra api śrūyate . kutaḥ adhyāgamyata iti . evam tarhi siddhe sati yat anarthakayoḥ gatyupasargasañjñābādhikām karmapravacanīyasañjñām śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ anarthakānām api eṣām bhavati arthavatkṛtam iti . kim etasya jñāpane prayojanam . nipātasya anarthakasya prātipadikatvam coditam . tat na vaktavyam bhavati . atha vā na eva imau anarthakau . kim tarhi anarthakau iti ucyate . anarthāntarvācinau anarthakau . dhātunā uktām kriyām āhatuḥ . tad aviśiṣṭam bhavati yathā śaṅkhe payaḥ . yadi evam dhātunā uktatvāt tasyārthasya upasargaprayogo na prāpnoti uktārthānām aprayogaḥ iti . uktārthānāmapi prayogaḥ dṛśyate . tat yathā apūpau dvau ānaya . brāhmaṇau dvau anaya iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.