Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.1·3.1.133

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.1.133

क्अ इइ,९०।१४-२२ रो इइइ,२१६-२१७ किमर्थः चकारः । स्वरार्थः । चितः अन्तः उदात्तः भवति इति अन्तोदात्तत्वम् यथा स्यात् । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । एकाच् अयम् । तत्र न अर्थः स्वरार्थेन चकारेण अनुबन्धेन । प्रत्ययस्वरेण एव सिद्धम् । विशेषणार्थः तर्हि । क्व विशेषणार्थेन अर्थः : अप्तृन्तृच् इति । तृ इति उच्यमाने मातरौ मातरः पितरौ पितरः अत्र अपि प्रसज्येत । स्वसृनप्तृग्रहणम् नियमाऋथम् भविष्यति । एतयोः एव योनिसम्बन्धयोः न अन्येषाम् योनिसम्बन्धानाम् इति । सामान्यग्रहणाविघातार्थः तर्हि । क्व सामान्यग्रहणाविघातार्थेन अर्थः । अत्र एव । यत् एतत् तृन्तृचोः ग्रहणम् एतत् तृ इति वक्ष्यामि । यदि तृ इचि उच्यते मातरौ मातरः पितरौ पितरः अत्र अपि प्रसज्येत । स्वसृनप्तृग्रहणम् नियमाऋथम् भविष्यति : एतयोः एव योनिसम्बन्धयोः न अन्येषाम् योनिसम्बन्धानाम् इति ।

KA II,90.14-22 Ro III,216-217 kimarthaḥ cakāraḥ . svarārthaḥ . citaḥ antaḥ udāttaḥ bhavati iti antodāttatvam yathā syāt . na etat asti prayojanam . ekāc ayam . tatra na arthaḥ svarārthena cakāreṇa anubandhena . pratyayasvareṇa eva siddham . viśeṣaṇārthaḥ tarhi . kva viśeṣaṇārthena arthaḥ : aptṛntṛc iti . tṛ iti ucyamāne mātarau mātaraḥ pitarau pitaraḥ atra api prasajyeta . svasṛnaptṛgrahaṇam niyamāṛtham bhaviṣyati . etayoḥ eva yonisambandhayoḥ na anyeṣām yonisambandhānām iti . sāmānyagrahaṇāvighātārthaḥ tarhi . kva sāmānyagrahaṇāvighātārthena arthaḥ . atra eva . yat etat tṛntṛcoḥ grahaṇam etat tṛ iti vakṣyāmi . yadi tṛ ici ucyate mātarau mātaraḥ pitarau pitaraḥ atra api prasajyeta . svasṛnaptṛgrahaṇam niyamāṛtham bhaviṣyati : etayoḥ eva yonisambandhayoḥ na anyeṣām yonisambandhānām iti .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइ,९१।१-११ रो इइइ,२१७ ण्वुलि सकर्मकग्रहणम् । ण्वुलि सकर्मकग्रहणम् कर्तव्यम् । इह मा भूत् । आसिता शयिता इति । न वा धातुमात्रात् दर्शनात् ण्वुलः । न वा वक्तव्यम् । किम् कारणम् । धातुमात्रात् ण्वुल् दृश्यते । इमे अस्य आसकाः इमे । अस्य शायकाः । उत्थिताः आसका वैश्रवणस्य इति । तृजादिषु वर्तमानकालोपादानम् अध्यायकवेदाध्यायकार्थम् । तृजादिषु वर्तमानकालोपादानम् कर्तव्यम् । किम् कारणम् । अध्यायकवेदाध्यायकार्थम् । अध्यायकः वेदाध्यायः । अधीतवति अध्येष्यमाणे वा मा भूत् । न वा कालमात्रे दर्शनात् अन्येषाम् । न वा वक्तव्यम् । किम् कारणम् । कालमात्रे दर्शनात् अन्येषाम् । कालमात्रे हि अन्ये प्रत्ययाः दृश्यन्ते । चर्चापारः शमनीपारः ।

KA II,91.1-11 Ro III,217 ṇvuli sakarmakagrahaṇam . ṇvuli sakarmakagrahaṇam kartavyam . iha mā bhūt . āsitā śayitā iti . na vā dhātumātrāt darśanāt ṇvulaḥ . na vā vaktavyam . kim kāraṇam . dhātumātrāt ṇvul dṛśyate . ime asya āsakāḥ ime . asya śāyakāḥ . utthitāḥ āsakā vaiśravaṇasya iti . tṛjādiṣu vartamānakālopādānam adhyāyakavedādhyāyakārtham . tṛjādiṣu vartamānakālopādānam kartavyam . kim kāraṇam . adhyāyakavedādhyāyakārtham . adhyāyakaḥ vedādhyāyaḥ . adhītavati adhyeṣyamāṇe vā mā bhūt . na vā kālamātre darśanāt anyeṣām . na vā vaktavyam . kim kāraṇam . kālamātre darśanāt anyeṣām . kālamātre hi anye pratyayāḥ dṛśyante . carcāpāraḥ śamanīpāraḥ .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.