Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.1

क्अ इइ,९१।१३-१८ रो इइइ,२१७-२१८ अच् अपि सर्वधातुभ्यः । अच् अपि सर्वधातुभ्यः वक्तव्यः । इह अपि यथा स्यात् । भवः शर्वः । न तर्हि इदानीम् इदम् पचाद्यनुक्रमणम् कर्तव्यम् । कर्तव्यम् च । किम् प्रयोजनम् । पचाद्यनुक्रमणम् अनुबन्धासञ्जार्थम् अपवादबाधनार्थम् च । अनुबन्धासञ्जनार्थम् तावत् । नदट् नदी चोरट् चोरी । अपवादबाधनार्थम् । जारभरा श्वपचा इति ।

KA II,91.13-18 Ro III,217-218 ac api sarvadhātubhyaḥ . ac api sarvadhātubhyaḥ vaktavyaḥ . iha api yathā syāt . bhavaḥ śarvaḥ . na tarhi idānīm idam pacādyanukramaṇam kartavyam . kartavyam ca . kim prayojanam . pacādyanukramaṇam anubandhāsañjārtham apavādabādhanārtham ca . anubandhāsañjanārtham tāvat . nadaṭ nadī coraṭ corī . apavādabādhanārtham . jārabharā śvapacā iti .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइ,९१।२०-९२।३ रो इइइ,२१८ इगुपधेभ्यः उपसर्गे कविधिः मेषाद्यर्थः ।इगुपधेभ्यः उपसर्गे कः विधेयः । किम् प्रयोजनम् । मेषाद्यर्थः । मेषः देवः सेवः । न वा बुधादीनाम् दर्शनात् अनुपसर्गे अपि । न वा वक्तव्यः । किम् कारणम् । बुधादीनाम् अनुपसर्गे अपि कः दृश्यते । बुधः भिदः युधः सिवः इति । कथम् मेषः देवः सेवः इति । पचाचिषु पाठः करिष्यते ।

KA II,91.20-92.3 Ro III,218 igupadhebhyaḥ upasarge kavidhiḥ meṣādyarthaḥ .igupadhebhyaḥ upasarge kaḥ vidheyaḥ . kim prayojanam . meṣādyarthaḥ . meṣaḥ devaḥ sevaḥ . na vā budhādīnām darśanāt anupasarge api . na vā vaktavyaḥ . kim kāraṇam . budhādīnām anupasarge api kaḥ dṛśyate . budhaḥ bhidaḥ yudhaḥ sivaḥ iti . katham meṣaḥ devaḥ sevaḥ iti . pacāciṣu pāṭhaḥ kariṣyate .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइ,९२।५-८ रो इइइ,२१८ जिघ्रः सञ्ज्ञायाम् प्रतिषेधः । जिघ्रः सञ्ज्ञायाम् प्रतिषेधः वक्तव्यः । व्याजिघ्रति इति व्याघ्रः । इह के चित् शस्य एव प्रतिषेधम् आहुः के चित् जिघ्रभावस्य । किम् पुनः अत्र न्याय्यम् । शस्य एव प्रतिषेधः न्याय्यः । जिघ्रभावे हि प्रतिषिद्धे केन शे आकारलोपः स्यात् ।

KA II,92.5-8 Ro III,218 jighraḥ sañjñāyām pratiṣedhaḥ . jighraḥ sañjñāyām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . vyājighrati iti vyāghraḥ . iha ke cit śasya eva pratiṣedham āhuḥ ke cit jighrabhāvasya . kim punaḥ atra nyāyyam . śasya eva pratiṣedhaḥ nyāyyaḥ . jighrabhāve hi pratiṣiddhe kena śe ākāralopaḥ syāt .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइ,९२।११-१५ रो इइइ,२१८-२१९ अनुपसर्गात् नौ लिम्पेः । अनुपसर्गात् नौ लिम्पेः इति वक्तव्यम् । निलिम्पाः नाम देवाः । गवि च विन्देः सञ्ज्ञायाम् । गवि च उपपदे विन्देः सञ्ज्ञायाम् उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । गोविन्दः इति । अत्यल्पम् इदम् उच्यते : गवि इति । गवादिषु इति वक्तव्यम् । गोविन्दः अरविन्दः ।

KA II,92.11-15 Ro III,218-219 anupasargāt nau limpeḥ . anupasargāt nau limpeḥ iti vaktavyam . nilimpāḥ nāma devāḥ . gavi ca vindeḥ sañjñāyām . gavi ca upapade vindeḥ sañjñāyām upasaṅkhyānam kartavyam . govindaḥ iti . atyalpam idam ucyate : gavi iti . gavādiṣu iti vaktavyam . govindaḥ aravindaḥ .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइ,९२।१७-१८ रो इइइ,२१९ तनोतेः णः उपसङ्ख्यानम् । तनोतेः णः उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । अवतनोति इति अवतानः ।

KA II,92.17-18 Ro III,219 tanoteḥ ṇaḥ upasaṅkhyānam . tanoteḥ ṇaḥ upasaṅkhyānam kartavyam . avatanoti iti avatānaḥ .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइ,९२।२० रो इइइ,२१९ नृतिखनिरञ्जिभ्यः इति वक्तव्यम् । इह मा भूत् । ह्वायकः इति ।

KA II,92.20 Ro III,219 nṛtikhanirañjibhyaḥ iti vaktavyam . iha mā bhūt . hvāyakaḥ iti .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइ,९३।२-४ रो इइइ,२१९ प्रुसृल्वः साधुकारिणि वुन्विधानम् । प्रुसृल्वः साधुकारिणि वुन् विधेयः । सकृत् अपि यः सुष्ठु करोति तत्र यथा स्यात् । बहुशः यः दुष्ठु करोति तत्र मा भूत् ।

KA II,93.2-4 Ro III,219 prusṛlvaḥ sādhukāriṇi vunvidhānam . prusṛlvaḥ sādhukāriṇi vun vidheyaḥ . sakṛt api yaḥ suṣṭhu karoti tatra yathā syāt . bahuśaḥ yaḥ duṣṭhu karoti tatra mā bhūt .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.