Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.2·3.2.108

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.2.108

P 3.2.108

क्अ इइ,११५।१४-११६।१० रो इइइ,२६१-२६३ भाषायाम् सदादिभ्यः वा लिट् । भाषायाम् सदादिभ्यः वा लिट् वक्तव्यः । किम् प्रयोजनम् । तद्विषये लुङः अनिवृत्त्यर्थम् । तस्य लिटः विषये लुङः अनिवृत्तिः यथा स्यात् । उपसेदिवान् कौत्सः पाणिनिम् । उपासदत् । अनद्यतनपरोक्षयोः च । अनद्यतनपरोक्षयोः च वा लिट् वक्तव्यः । उपसेदिवान् कौत्सः पाणिनिम् । उपासीदत् । उपससाद । अपवादविप्रतिषेधात् हि तयोः भावः । अपवादविप्रतिषेधात् हि तौ स्याताम् । कौ । लङ्लिटौ । तस्य क्वसुः अपरोक्षे नित्यम् । तस्य लिटः भाषायाम् क्वसुः अपरोक्षे नित्यम् इति वक्तव्यम् । अपरोक्षग्रहणेन न अर्थः । तस्य क्वसुः नित्यम् इति एव । केन इदानीम् लिटः परोक्षे श्रवणम् भविष्यति । परोक्षे लिट् इति अनेन । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । अनुवृत्तिः करिष्यते । भाषायाम् सदादिभ्यः वा लिट् भवति लिटः च क्वसुः भवति । ततः लुङ् । लुङ् भवति भूते काले । भाषायाम् सदादिभ्यः वा लिट् भवति लिटः च क्वसुः भवति । ततः अनद्यतने लङ् । अनद्यतने भूते काले लङ् भवति । भाषायाम् सदादिभ्यः वा लिट् भवति लिटः च क्वसुः भवति । परोक्षे लिट् भवति । भाषायाम् सदादिभ्यः वा लिट् भवति लिटः च क्वसुः भवति । तत्र अयम् अपि अर्थः । तस्य क्वसुः अपरोक्षे नित्यम् इति एतत् न वक्तव्यम् भवति ।

KA II,115.14-116.10 Ro III,261-263 bhāṣāyām sadādibhyaḥ vā liṭ . bhāṣāyām sadādibhyaḥ vā liṭ vaktavyaḥ . kim prayojanam . tadviṣaye luṅaḥ anivṛttyartham . tasya liṭaḥ viṣaye luṅaḥ anivṛttiḥ yathā syāt . upasedivān kautsaḥ pāṇinim . upāsadat . anadyatanaparokṣayoḥ ca . anadyatanaparokṣayoḥ ca vā liṭ vaktavyaḥ . upasedivān kautsaḥ pāṇinim . upāsīdat . upasasāda . apavādavipratiṣedhāt hi tayoḥ bhāvaḥ . apavādavipratiṣedhāt hi tau syātām . kau . laṅliṭau . tasya kvasuḥ aparokṣe nityam . tasya liṭaḥ bhāṣāyām kvasuḥ aparokṣe nityam iti vaktavyam . aparokṣagrahaṇena na arthaḥ . tasya kvasuḥ nityam iti eva . kena idānīm liṭaḥ parokṣe śravaṇam bhaviṣyati . parokṣe liṭ iti anena . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . anuvṛttiḥ kariṣyate . bhāṣāyām sadādibhyaḥ vā liṭ bhavati liṭaḥ ca kvasuḥ bhavati . tataḥ luṅ . luṅ bhavati bhūte kāle . bhāṣāyām sadādibhyaḥ vā liṭ bhavati liṭaḥ ca kvasuḥ bhavati . tataḥ anadyatane laṅ . anadyatane bhūte kāle laṅ bhavati . bhāṣāyām sadādibhyaḥ vā liṭ bhavati liṭaḥ ca kvasuḥ bhavati . parokṣe liṭ bhavati . bhāṣāyām sadādibhyaḥ vā liṭ bhavati liṭaḥ ca kvasuḥ bhavati . tatra ayam api arthaḥ . tasya kvasuḥ aparokṣe nityam iti etat na vaktavyam bhavati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.2.108

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.2.108, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.2.108), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text