Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.2·3.2.127·3.2.127.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.2.127.2

P 3.2.127.2

क्अ इइ,१२९।२४-१३०।१९ रो इइइ,२९६-२९७ अथ यौ एतौ उत्तरौ शतानौ किम् एतौ लादेशौ आहोस्वित् अलादेशौ । कः च अत्र विशेषः । उत्तरयोः लादेशे वावचनम् । उत्तरयोः लादेशे वा इति वक्तव्यम् । पवमानः यजमानः । पवते यजते इति अपि यथा स्यात् । साधनाभिधानम् । साधनाभिधानम् च प्राप्नोति । लः कर्मणि च भावे च अकर्मकेभ्यः इति भावकर्मणोः अपि प्राप्नुतः । स्वरः । स्वरः च साध्यः । कति इह पवमानाः । अदुपदेशात् लसार्वधातुकम् अनुदात्तम् भवति इति एषः स्वरः प्राप्नोति । उपग्रहप्रतिषेधः च । उपग्रहस्य च प्रतिषेधः वक्तव्यः । कति इह निघ्नानाः । तङानौ आत्मनेपदम् इति आत्मनेपदसञ्ज्ञा प्राप्नोति । स्ताम् तर्हि अलादेशौ । अलादेशे षष्ठीप्रतिषेधः । अलादेशे षष्ठीप्रतिषेधः वक्तव्यः । सोमम् पवमानः । नडम् आघ्नानः । अधीयन् पारायणम् । लप्रयोगे न इति प्रतिषेधः न प्राप्नोति । मा भूत् एवम् । तृन् इति एव भविष्यति । कथम् । तृन् इति न इदम् प्रत्ययग्रहणम् । किम् तर्हि । प्रत्याहारग्रहणम् । क्व सन्निविष्टाणाम् प्रत्याहारः । लटः शतृ इति अतः आरभ्य आ तृनः नकारात् । यदि प्रत्याहारग्रहणम् चौरस्य द्विषन् वृषलस्य द्विषन् अत्र अपि प्राप्नोति । द्विषः शतुः वावचनम् । द्विषः शतुः वा इति वक्तव्यम् । तत् च अवश्यम् वक्तव्यम् प्रत्ययग्रहणे सति प्रतिषेधार्थम् । तत् एव प्रत्याहारग्रहणे सति विध्यर्थम् भविष्यति।

KA II,129.24-130.19 Ro III,296-297 atha yau etau uttarau śatānau kim etau lādeśau āhosvit alādeśau . kaḥ ca atra viśeṣaḥ . uttarayoḥ lādeśe vāvacanam . uttarayoḥ lādeśe vā iti vaktavyam . pavamānaḥ yajamānaḥ . pavate yajate iti api yathā syāt . sādhanābhidhānam . sādhanābhidhānam ca prāpnoti . laḥ karmaṇi ca bhāve ca akarmakebhyaḥ iti bhāvakarmaṇoḥ api prāpnutaḥ . svaraḥ . svaraḥ ca sādhyaḥ . kati iha pavamānāḥ . adupadeśāt lasārvadhātukam anudāttam bhavati iti eṣaḥ svaraḥ prāpnoti . upagrahapratiṣedhaḥ ca . upagrahasya ca pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . kati iha nighnānāḥ . taṅānau ātmanepadam iti ātmanepadasañjñā prāpnoti . stām tarhi alādeśau . alādeśe ṣaṣṭhīpratiṣedhaḥ . alādeśe ṣaṣṭhīpratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . somam pavamānaḥ . naḍam āghnānaḥ . adhīyan pārāyaṇam . laprayoge na iti pratiṣedhaḥ na prāpnoti . mā bhūt evam . tṛn iti eva bhaviṣyati . katham . tṛn iti na idam pratyayagrahaṇam . kim tarhi . pratyāhāragrahaṇam . kva sanniviṣṭāṇām pratyāhāraḥ . laṭaḥ śatṛ iti ataḥ ārabhya ā tṛnaḥ nakārāt . yadi pratyāhāragrahaṇam caurasya dviṣan vṛṣalasya dviṣan atra api prāpnoti . dviṣaḥ śatuḥ vāvacanam . dviṣaḥ śatuḥ vā iti vaktavyam . tat ca avaśyam vaktavyam pratyayagrahaṇe sati pratiṣedhārtham . tat eva pratyāhāragrahaṇe sati vidhyartham bhaviṣyati.

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.2.127.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.2.127.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.2.127.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text