Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.2·3.2.171

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.2.171

P 3.2.171

क्अ इइ,१३४।१८-१३५।१२ रो इइइ,३०४-३०५ किमर्थम् किकिनोः कित्त्वम् उच्यते न असंयोगात् लिट् कित् इति एव सिद्धम् । किकिनोः कित्त्वम् ॠकारगुणप्रतिषेधाऋथम् । किकिनोः कित्त्वम् क्रियते ॠकारगुणप्रतिषेधाऋथम् । अयम् ॠकारारान्तानाम् लिटि गुणः प्रतिषेधविषये आरभ्यते ऋच्छत्यॄत्राम् इति । सः यथा इह भवति आतस्तरतुः अतस्तरुः इति एवम् इह अपि प्रसज्येत मित्रावरुणौ ततुरिः दूरे हि अध्वा जगुरिः इति । सः पुनः कित्त्वे बाध्यते । उत्सर्गः छन्दसि सदादिभ्यः दर्शनात् । उत्सर्गः छन्दसि किकिनौ वक्तव्यौ । किम् प्रयोजनम् । सदादिभ्यः दर्शनात् । सदादिभ्यः हि किकिनौ दृश्येते । सदिमनिरमिनमिविचीनाम् सेदिः मेनिः रेमिः । नेमिः चक्रम् इव अभवत् । विविचिम् रत्नधातमम् । भाषायाम् धाञ्कृसृजनिनिमिभ्यः । भाषायाम् धाञ्कृसृजनिनिमिभ्यः किकिनौ वक्तव्यौ । धाञ् । दधिः । धाञ् । कृ । चक्रिः । कृ । सृ । सस्रिः । सृ । जनि । जज्ञिः । जनि । नमि । नेमिः । सासहिवावहिचाचलिपापतीनाम् निपातनम् । सासहिवावहिचाचलिपापतीनाम् निपातनम् कर्तव्यम् । वृषा सहमानम् सासहिः । वावहिः चाचलिः पापतिः । अपरः आह : सहिवहिचलिपतिभ्यः यङन्तेभ्यः किकिनौ वक्तव्यौ । एतानि एव उदाहरणानि ।

KA II,134.18-135.12 Ro III,304-305 kimartham kikinoḥ kittvam ucyate na asaṃyogāt liṭ kit iti eva siddham . kikinoḥ kittvam ṝkāraguṇapratiṣedhāṛtham . kikinoḥ kittvam kriyate ṝkāraguṇapratiṣedhāṛtham . ayam ṝkārārāntānām liṭi guṇaḥ pratiṣedhaviṣaye ārabhyate ṛcchatyṝtrām iti . saḥ yathā iha bhavati ātastaratuḥ atastaruḥ iti evam iha api prasajyeta mitrāvaruṇau taturiḥ dūre hi adhvā jaguriḥ iti . saḥ punaḥ kittve bādhyate . utsargaḥ chandasi sadādibhyaḥ darśanāt . utsargaḥ chandasi kikinau vaktavyau . kim prayojanam . sadādibhyaḥ darśanāt . sadādibhyaḥ hi kikinau dṛśyete . sadimaniraminamivicīnām sediḥ meniḥ remiḥ . nemiḥ cakram iva abhavat . vivicim ratnadhātamam . bhāṣāyām dhāñkṛsṛjaninimibhyaḥ . bhāṣāyām dhāñkṛsṛjaninimibhyaḥ kikinau vaktavyau . dhāñ . dadhiḥ . dhāñ . kṛ . cakriḥ . kṛ . sṛ . sasriḥ . sṛ . jani . jajñiḥ . jani . nami . nemiḥ . sāsahivāvahicācalipāpatīnām nipātanam . sāsahivāvahicācalipāpatīnām nipātanam kartavyam . vṛṣā sahamānam sāsahiḥ . vāvahiḥ cācaliḥ pāpatiḥ . aparaḥ āha : sahivahicalipatibhyaḥ yaṅantebhyaḥ kikinau vaktavyau . etāni eva udāharaṇāni .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.2.171

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.2.171, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.2.171), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text