क्अ इइ,१५८।२-१६ रो इइइ,३४६-३४८ वत्करणम् किमर्थम् । वर्तमानसामीप्ये वर्त्मानाः वा इति इयति उच्यमाने वर्तमाने ये प्रत्ययाः विहिताः वर्तमानसामीप्ये धातुमात्रात् स्युः । वत्करणे पुनः क्रियमाणे न दोषः भवति । यदि च याभ्यः प्रकृतिभ्यः येन विशेषेण वर्तमाने प्रत्ययाः विहिताः ताभ्यः प्रकृतिभ्यः तेन एव विशेषेण वर्तमानसामीप्ये भवन्ति ततः अमीवर्तमानवत् कृताः स्युः । अथ हि प्रकृतिमात्रात् वा स्युः प्रत्ययमात्रम् वा स्यात् न अमीवर्तमानवत् कृताः स्युः । इह वर्तमानसामीप्ये वर्तमानवत् वा इति उक्त्वा लोट् एव उदाह्रियते । यदि पुनः वा लट् भवति इति एव उच्येत । अतः उत्तरम् पठति । वर्तमानसामीप्ये वर्तमानवद्वचनम् शत्राद्यर्थम् । वर्तमानसामीप्ये वर्तमानवद्वचनम् क्रियते शत्राद्यर्थम् । शत्राद्यर्थः अयम् आरम्भः । एषः अस्मि पचन् । एषः अस्मि पचमानः इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । लडादेशौ शतृशानचौ । तत्र वा लट् भवति इति एव सिद्धम् । यौ तर्हि अलडादेशौ । एषः अस्मि पवमानः । एषः अस्मि यजमानः । यौ च अपि लडादेशौ तौ अपि प्रयोजयतः । वर्तमानविहितस्य लटः शतृशानचौ उच्येते । अविशेषेण विहितः च अयम् योगः । शत्राद्यर्थम् इति खलु अपि उच्यते । बहवः च शत्रादयः । एषः अस्मि अलङ्करिष्णुः । एषः अस्मि प्रजनिष्णुः ।
KA II,158.2-16 Ro III,346-348 vatkaraṇam kimartham . vartamānasāmīpye vartmānāḥ vā iti iyati ucyamāne vartamāne ye pratyayāḥ vihitāḥ vartamānasāmīpye dhātumātrāt syuḥ . vatkaraṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati . yadi ca yābhyaḥ prakṛtibhyaḥ yena viśeṣeṇa vartamāne pratyayāḥ vihitāḥ tābhyaḥ prakṛtibhyaḥ tena eva viśeṣeṇa vartamānasāmīpye bhavanti tataḥ amīvartamānavat kṛtāḥ syuḥ . atha hi prakṛtimātrāt vā syuḥ pratyayamātram vā syāt na amīvartamānavat kṛtāḥ syuḥ . iha vartamānasāmīpye vartamānavat vā iti uktvā loṭ eva udāhriyate . yadi punaḥ vā laṭ bhavati iti eva ucyeta . ataḥ uttaram paṭhati . vartamānasāmīpye vartamānavadvacanam śatrādyartham . vartamānasāmīpye vartamānavadvacanam kriyate śatrādyartham . śatrādyarthaḥ ayam ārambhaḥ . eṣaḥ asmi pacan . eṣaḥ asmi pacamānaḥ iti . na etat asti prayojanam . laḍādeśau śatṛśānacau . tatra vā laṭ bhavati iti eva siddham . yau tarhi alaḍādeśau . eṣaḥ asmi pavamānaḥ . eṣaḥ asmi yajamānaḥ . yau ca api laḍādeśau tau api prayojayataḥ . vartamānavihitasya laṭaḥ śatṛśānacau ucyete . aviśeṣeṇa vihitaḥ ca ayam yogaḥ . śatrādyartham iti khalu api ucyate . bahavaḥ ca śatrādayaḥ . eṣaḥ asmi alaṅkariṣṇuḥ . eṣaḥ asmi prajaniṣṇuḥ .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.