Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.3·3.3.136

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.3.136

P 3.3.136

क्अ इइ,१६१।१६-१६२।१३ रो इइइ,३५४-३५५ किमर्थम् इदम् उच्यते न न अनद्यतनवत् इति एव सिद्धम् । भविष्यति मर्यादावचने अवरस्मिन् इति अक्रियाप्रबन्धार्थम् । अक्रियाप्रबन्धार्थः अयम् आरम्भः । किम् उच्यते अक्रियाप्रबन्धः । न पुनः क्रियाप्रबन्धार्थः अपि स्यात् । क्रियाप्रबन्धार्थम् इति चेत् वचनानर्थक्यम् । क्रियाप्रबन्धार्थम् इति चेत् वचनम् अनर्थकम् । सिद्धम् क्रियाप्रबन्धे पूर्वेण एव । इदम् तर्हि प्रयोजनम् । अनहोरात्राणाम् इति वक्ष्यामि इति । इह मा भूत् । यः अयम् त्रिंशद्रात्रः आगामी तस्य यः अवरः पञ्चदशरात्रः इति । अहोरात्रप्रतिषेधार्थम् इति चेत् न अनिष्टत्वात् । अहोरात्रप्रतिषेधार्थम् इति चेत् तत् न अनिष्टत्वात् । किम् कारणम् । अनिष्टत्वात् । अत्र अपि न अनद्यतनवत् इति एव इष्यते । इदम् तर्हि प्रयोजनम् : भविष्यति इति वक्ष्यामि इति । इह म भूत् । यः अयम् अध्वा गतः आ पाटलिपुत्रात् तस्य यत् अवरम् साकेतात् इति । न अनिष्टत्वात् । अत्र अपि न अनद्यतनवत् इति एव इष्यते । इदम् तर्हि प्रयोजनम् मर्यादावचने इति वक्ष्यामि इति । इह मा भूत् । यः अयम् अध्वा अपरिमाणः गन्तव्यः तस्य यत् अवरम् साकेतात् इति । अत्र अपि न अनद्यतनवत् इति एव इष्यते । तस्मात् सुष्ठु उच्यते भविष्यति मर्यादावचने अवरस्मिन् इति अक्रियाप्रबन्धार्थम् । क्रियाप्रबन्धार्थम् इति चेत् वचनानर्थक्यम् इति ।

KA II,161.16-162.13 Ro III,354-355 kimartham idam ucyate na na anadyatanavat iti eva siddham . bhaviṣyati maryādāvacane avarasmin iti akriyāprabandhārtham . akriyāprabandhārthaḥ ayam ārambhaḥ . kim ucyate akriyāprabandhaḥ . na punaḥ kriyāprabandhārthaḥ api syāt . kriyāprabandhārtham iti cet vacanānarthakyam . kriyāprabandhārtham iti cet vacanam anarthakam . siddham kriyāprabandhe pūrveṇa eva . idam tarhi prayojanam . anahorātrāṇām iti vakṣyāmi iti . iha mā bhūt . yaḥ ayam triṃśadrātraḥ āgāmī tasya yaḥ avaraḥ pañcadaśarātraḥ iti . ahorātrapratiṣedhārtham iti cet na aniṣṭatvāt . ahorātrapratiṣedhārtham iti cet tat na aniṣṭatvāt . kim kāraṇam . aniṣṭatvāt . atra api na anadyatanavat iti eva iṣyate . idam tarhi prayojanam : bhaviṣyati iti vakṣyāmi iti . iha ma bhūt . yaḥ ayam adhvā gataḥ ā pāṭaliputrāt tasya yat avaram sāketāt iti . na aniṣṭatvāt . atra api na anadyatanavat iti eva iṣyate . idam tarhi prayojanam maryādāvacane iti vakṣyāmi iti . iha mā bhūt . yaḥ ayam adhvā aparimāṇaḥ gantavyaḥ tasya yat avaram sāketāt iti . atra api na anadyatanavat iti eva iṣyate . tasmāt suṣṭhu ucyate bhaviṣyati maryādāvacane avarasmin iti akriyāprabandhārtham . kriyāprabandhārtham iti cet vacanānarthakyam iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.3.136

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.3.136, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.3.136), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text