Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.4·3.4.114

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.4.114

P 3.4.114

क्अ इइ,१८८।४-१५ रो इइइ,४१४-४१५ आर्धधातुकसञ्ज्ञायाम् धातुग्रहणम् । आर्धधातुकसञ्ज्ञायाम् धातुग्रहणम् कर्तव्यम् । धातोः परस्य आर्धधातुकसञ्ज्ञा यथा स्यात् । इह मा भूत् । वृक्षत्वम् वृक्षता इति । क्रियमाणे च अपि धातुग्रहणे स्वादिप्रतिषेधः । स्वादीनाम् प्रतिषेधः वक्तव्यः । इह मा भूत् । लूभ्याम् लूभिः इति । अनुक्रान्तापेक्षम् शेषग्रहणम् ।एवम् अपि अग्निकाम्प्यति वायुकाम्यति इति प्राप्नोति । तस्मात् धातुग्रहणम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । आ तृतीयाध्यायपरिसमाप्तेः धात्वधिकारः प्रकृतः अनुवर्तते । क्व प्रकृतः । धातोः एकाचः हलादेः इति । एवम् अपि श्रीकाम्यति भूकाम्यति इति प्राप्नोति । तद्विधानात् सिद्धम् । विहितविशेषणम् धातुग्रहणम् । धातोः यः विहितः इति । धातोः एषः विहितः । सङ्कीर्त्य धातोः इति एवम् यः विहितः इति।

KA II,188.4-15 Ro III,414-415 ārdhadhātukasañjñāyām dhātugrahaṇam . ārdhadhātukasañjñāyām dhātugrahaṇam kartavyam . dhātoḥ parasya ārdhadhātukasañjñā yathā syāt . iha mā bhūt . vṛkṣatvam vṛkṣatā iti . kriyamāṇe ca api dhātugrahaṇe svādipratiṣedhaḥ . svādīnām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . iha mā bhūt . lūbhyām lūbhiḥ iti . anukrāntāpekṣam śeṣagrahaṇam .evam api agnikāmpyati vāyukāmyati iti prāpnoti . tasmāt dhātugrahaṇam kartavyam . na kartavyam . ā tṛtīyādhyāyaparisamāpteḥ dhātvadhikāraḥ prakṛtaḥ anuvartate . kva prakṛtaḥ . dhātoḥ ekācaḥ halādeḥ iti . evam api śrīkāmyati bhūkāmyati iti prāpnoti . tadvidhānāt siddham . vihitaviśeṣaṇam dhātugrahaṇam . dhātoḥ yaḥ vihitaḥ iti . dhātoḥ eṣaḥ vihitaḥ . saṅkīrtya dhātoḥ iti evam yaḥ vihitaḥ iti.

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.4.114

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.4.114, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.4.114), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text