क्अ इइ,१७९।८-२५ रो इइइ,३९३-३९६ किम् पुनः अयम् प्रत्ययनियमः : धातोः परः अकारः अकशब्दः वा नियोगतः कर्तारम् ब्रुवन् कृत्सञ्ज्ञः च भवति प्रत्ययसञ्ज्ञः च इति । आहोस्वित् सञ्ज्ञानियमः : धातोः परः अकारः अकशब्दः वा स्वभावतः कर्तारम् ब्रुवन् कृत्सञ्ज्ञः च भवति प्रत्ययसञ्ज्ञः च इति । कः च अत्र विशेषः । तत्र प्रत्ययनियमे अनिष्टप्रसङ्गः । तत्र प्रत्ययनियमे सति अनिष्टम् प्राप्नोति । काष्ठभित् अब्राह्मणः , बलभित् अब्राह्मणः । एषः अपि नियोगतः कर्तारम् ब्रुवन् कृत्सञ्ज्ञः च स्यात् प्रत्ययसञ्ज्ञः च । सञ्ज्ञानियमे सिद्धम् । सञ्ज्ञानियमे सति सिद्धम् भवति । यदि सञ्ज्ञानियमः विभक्तादिषु दोषः । विभक्ताः भ्रातरः पीताः गावः इति न सिध्यति । प्रत्ययनियमे पुनः सति परिगणिताभ्यः प्रकृतिभ्यः परः क्तः नियोगतः कर्तारम् आह । न च इमाः तत्र परिगण्यन्ते प्रकृतयः । विभक्तादिषु च अप्राप्तिः प्रकृतेः प्रत्ययपरवचनात् । विभक्तादिषु च प्रत्ययनियमस्य अप्राप्तिः । किम् कारणम् । प्रकृतेः प्रत्ययपरवचनात् । परिगणिताभ्यः प्रकृतिभ्यः परः क्तः स्वभावतः कर्तारम् आह । न च इमाः तत्र परिगण्यन्ते । न तर्हि इदानीम् अयम् साधुः भवति । भवति साधुः न तु कर्तरि । कथम् तर्हि इदानीम् अत्र कर्तृत्वम् गम्यते । अकारः मत्वर्थीयः : विभक्तम् एषाम् अस्ति विभक्ताः । पीतम् एषाम् अस्ति पिताः इति । अथ वा उत्तरपदलोपः अत्र द्रष्टव्यः । विभक्तधनाः विभक्ताः । पीतोदकाः पिताः इति ।
KA II,179.8-25 Ro III,393-396 kim punaḥ ayam pratyayaniyamaḥ : dhātoḥ paraḥ akāraḥ akaśabdaḥ vā niyogataḥ kartāram bruvan kṛtsañjñaḥ ca bhavati pratyayasañjñaḥ ca iti . āhosvit sañjñāniyamaḥ : dhātoḥ paraḥ akāraḥ akaśabdaḥ vā svabhāvataḥ kartāram bruvan kṛtsañjñaḥ ca bhavati pratyayasañjñaḥ ca iti . kaḥ ca atra viśeṣaḥ . tatra pratyayaniyame aniṣṭaprasaṅgaḥ . tatra pratyayaniyame sati aniṣṭam prāpnoti . kāṣṭhabhit abrāhmaṇaḥ , balabhit abrāhmaṇaḥ . eṣaḥ api niyogataḥ kartāram bruvan kṛtsañjñaḥ ca syāt pratyayasañjñaḥ ca . sañjñāniyame siddham . sañjñāniyame sati siddham bhavati . yadi sañjñāniyamaḥ vibhaktādiṣu doṣaḥ . vibhaktāḥ bhrātaraḥ pītāḥ gāvaḥ iti na sidhyati . pratyayaniyame punaḥ sati parigaṇitābhyaḥ prakṛtibhyaḥ paraḥ ktaḥ niyogataḥ kartāram āha . na ca imāḥ tatra parigaṇyante prakṛtayaḥ . vibhaktādiṣu ca aprāptiḥ prakṛteḥ pratyayaparavacanāt . vibhaktādiṣu ca pratyayaniyamasya aprāptiḥ . kim kāraṇam . prakṛteḥ pratyayaparavacanāt . parigaṇitābhyaḥ prakṛtibhyaḥ paraḥ ktaḥ svabhāvataḥ kartāram āha . na ca imāḥ tatra parigaṇyante . na tarhi idānīm ayam sādhuḥ bhavati . bhavati sādhuḥ na tu kartari . katham tarhi idānīm atra kartṛtvam gamyate . akāraḥ matvarthīyaḥ : vibhaktam eṣām asti vibhaktāḥ . pītam eṣām asti pitāḥ iti . atha vā uttarapadalopaḥ atra draṣṭavyaḥ . vibhaktadhanāḥ vibhaktāḥ . pītodakāḥ pitāḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.