क्अ इइ,२६०।८-२६१।६ रो इइइ,६०६-६०८ किमर्थः णकारः । वृद्ध्यर्थः । ञ्णिति इति वृद्धिः यथा स्यात् । गार्गः जाल्मः । गोत्रस्त्रियाः प्रत्ययस्य णित्करणानर्थक्यम् वृद्धत्वात् प्रातिपदिकस्य । गोत्रस्त्रियाः प्रत्ययस्य णित्करणम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । वृद्धत्वात् प्रातिपदिकस्य । वृद्धम् एव एतत् प्रातिपदिकम् । लुगर्थः तर्हि णकारः कर्तव्यः । यत् लुगन्तम् अवृद्धम् तत्र वृद्धिः यथात् स्यात् । वातण्डः जाल्मः । लुगर्थम् इति चेत् न लुक्प्रतिषेधात् । लुगर्थम् इति चेत् तत् न । किम् कारणम् । लुक्प्रतिषेधात् । प्रतिषिध्यते अत्र लुक् गोत्रे अलुक् अचि इति । व्यवहितत्वात् अप्रतिषेधः । ईकारेण व्यवहितत्वात् प्रतिषेधः न प्राप्नोति । व्यवहितत्वात् अप्रतिषेधः इति चेत् न पुंवद्भावात् । व्यवहितत्वात् अप्रतिषेधः इति चेत् तत् न । किम् कारणम् । पुंवद्भावात् । पुंवद्भावः अत्र भवति भस्य तद्धिते अढे पुंवद्भावः भवति इति । फिनर्थम् तु । फिनर्थम् तु णकारः कर्तव्यः । यत् फिनन्तम् अवृद्धम् तत्र वृद्धिः यथा स्यात् । ग्लौचुकायनः जाल्मः । पुंवद्भावप्रतिषेधार्थम् च । पुंवद्भावप्रतिषेधार्थम् च णकारः कर्तव्यः । गार्गा भार्या अस्य गार्गाभार्यः । वृद्धिनिमित्तस्य इति पुंवद्भावप्रतिषेधः यथा स्यात् । गोत्रात् यूनि अस्त्रियाम् इति वचनात् अप्रयोजनम् । गोत्रात् यूनि अस्त्रियाम् इति वचनात् अप्रयोजनम् एतत् भवति । न अस्ति गार्गा । अवंश्यत्वात् वा स्त्रियाः प्रयोजनम् । अवंश्यत्वात् वा स्त्रियाः प्रयोजनम् एतत् भवति । न स्त्री वंश्या । अस्ति गार्गा स्त्री । अपरः आह : द्वौ एव वंशौ मातृवंशः पितृवंशः च । यावता मातृवंशः अपि अस्ति न अस्ति गार्गा ।
KA II,260.8-261.6 Ro III,606-608 kimarthaḥ ṇakāraḥ . vṛddhyarthaḥ . ñṇiti iti vṛddhiḥ yathā syāt . gārgaḥ jālmaḥ . gotrastriyāḥ pratyayasya ṇitkaraṇānarthakyam vṛddhatvāt prātipadikasya . gotrastriyāḥ pratyayasya ṇitkaraṇam anarthakam . kim kāraṇam . vṛddhatvāt prātipadikasya . vṛddham eva etat prātipadikam . lugarthaḥ tarhi ṇakāraḥ kartavyaḥ . yat lugantam avṛddham tatra vṛddhiḥ yathāt syāt . vātaṇḍaḥ jālmaḥ . lugartham iti cet na lukpratiṣedhāt . lugartham iti cet tat na . kim kāraṇam . lukpratiṣedhāt . pratiṣidhyate atra luk gotre aluk aci iti . vyavahitatvāt apratiṣedhaḥ . īkāreṇa vyavahitatvāt pratiṣedhaḥ na prāpnoti . vyavahitatvāt apratiṣedhaḥ iti cet na puṃvadbhāvāt . vyavahitatvāt apratiṣedhaḥ iti cet tat na . kim kāraṇam . puṃvadbhāvāt . puṃvadbhāvaḥ atra bhavati bhasya taddhite aḍhe puṃvadbhāvaḥ bhavati iti . phinartham tu . phinartham tu ṇakāraḥ kartavyaḥ . yat phinantam avṛddham tatra vṛddhiḥ yathā syāt . glaucukāyanaḥ jālmaḥ . puṃvadbhāvapratiṣedhārtham ca . puṃvadbhāvapratiṣedhārtham ca ṇakāraḥ kartavyaḥ . gārgā bhāryā asya gārgābhāryaḥ . vṛddhinimittasya iti puṃvadbhāvapratiṣedhaḥ yathā syāt . gotrāt yūni astriyām iti vacanāt aprayojanam . gotrāt yūni astriyām iti vacanāt aprayojanam etat bhavati . na asti gārgā . avaṃśyatvāt vā striyāḥ prayojanam . avaṃśyatvāt vā striyāḥ prayojanam etat bhavati . na strī vaṃśyā . asti gārgā strī . aparaḥ āha : dvau eva vaṃśau mātṛvaṃśaḥ pitṛvaṃśaḥ ca . yāvatā mātṛvaṃśaḥ api asti na asti gārgā .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.