क्अ इइ,२६२।२२-२६३।१५ रो इइइ,६१२-६१३ किम् इदम् कौसल्यकार्मार्ययोः विकृतयोः ग्रहणम् क्रियते । एवम् विकृताभ्याम् यथा स्यात् । अत्यल्पम् इदम् उच्यते : कौसल्यकार्मार्याभ्याम् च इति । फिञ्प्रकरणे दगुकोसलकर्मारच्छागवृषणाम् युट् च । फिञ्प्रकरणे दगुकोसलकर्मारच्छागवृषणाम् युट् च इति वक्तव्यम् । दगु दागव्यायनिः कोसल कौसल्यायनिः कर्मार कर्मार्यायणिः छाग छाग्यायनिः वृष वार्ष्यायणिः । यदि युट् क्रियते युटि कृते अनादित्वात् आदेशः न प्राप्नोति । इदम् इह सम्प्रधार्यम् । युट् क्रियताम् आदेशः इति । किम् अत्र कर्तव्यम् । परत्वात् आदेशः । नित्यः युट् । कृते अपि आदेशे प्राप्नोति अकृते अपि प्राप्नोति । युट् अपि अनित्यः । अन्यस्य कृते आदेशे प्राप्नोति अन्यस्य अकृते । शब्दान्तरस्य च प्राप्नुवन् विधिः अनित्यः भवति । अन्तरङ्गः तर्हि युट् । का अन्तरङ्गता । उत्पत्तिसन्नियोगेन युट् उच्यते । उत्पन्ने प्रत्यये प्रकृतिप्रत्ययौ आश्रित्य अङ्गस्य आदेशः उच्यते । आदेशः अपि अन्तरङ्गः । कथम् । वक्ष्यति एतत् आयनादिषु उपदेशिवद्वचनम् स्वरसिद्ध्यर्थम् इति । अनवकाशः तर्हि युट् । एवम् तर्हि पूर्वान्तः करिष्यते । यदि पूर्वान्तः क्रियते दागव्यायनिः ओः गुणः न प्राप्नोति । अस्तु तर्हि परादिः एव । ननु च उक्तम् युटि कृते अनादित्वात् आदेशः न प्राप्नोति इति । न एषः दोषः । सिद्धम् तु आदिष्टस्य युड्वचनात् । सिद्धम् एतत् । कथम् । आदिष्टस्य युड्वचनात् । युट् च आदिष्टस्य इति वक्तव्यम् । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । चेन सन्नियोगः करिष्यते । युट् च । किम् च । यत् च अन्यत् प्राप्नोति । किम् च अन्यत् प्राप्नोति । आदेशः इति ।
KA II,262.22-263.15 Ro III,612-613 kim idam kausalyakārmāryayoḥ vikṛtayoḥ grahaṇam kriyate . evam vikṛtābhyām yathā syāt . atyalpam idam ucyate : kausalyakārmāryābhyām ca iti . phiñprakaraṇe dagukosalakarmāracchāgavṛṣaṇām yuṭ ca . phiñprakaraṇe dagukosalakarmāracchāgavṛṣaṇām yuṭ ca iti vaktavyam . dagu dāgavyāyaniḥ kosala kausalyāyaniḥ karmāra karmāryāyaṇiḥ chāga chāgyāyaniḥ vṛṣa vārṣyāyaṇiḥ . yadi yuṭ kriyate yuṭi kṛte anāditvāt ādeśaḥ na prāpnoti . idam iha sampradhāryam . yuṭ kriyatām ādeśaḥ iti . kim atra kartavyam . paratvāt ādeśaḥ . nityaḥ yuṭ . kṛte api ādeśe prāpnoti akṛte api prāpnoti . yuṭ api anityaḥ . anyasya kṛte ādeśe prāpnoti anyasya akṛte . śabdāntarasya ca prāpnuvan vidhiḥ anityaḥ bhavati . antaraṅgaḥ tarhi yuṭ . kā antaraṅgatā . utpattisanniyogena yuṭ ucyate . utpanne pratyaye prakṛtipratyayau āśritya aṅgasya ādeśaḥ ucyate . ādeśaḥ api antaraṅgaḥ . katham . vakṣyati etat āyanādiṣu upadeśivadvacanam svarasiddhyartham iti . anavakāśaḥ tarhi yuṭ . evam tarhi pūrvāntaḥ kariṣyate . yadi pūrvāntaḥ kriyate dāgavyāyaniḥ oḥ guṇaḥ na prāpnoti . astu tarhi parādiḥ eva . nanu ca uktam yuṭi kṛte anāditvāt ādeśaḥ na prāpnoti iti . na eṣaḥ doṣaḥ . siddham tu ādiṣṭasya yuḍvacanāt . siddham etat . katham . ādiṣṭasya yuḍvacanāt . yuṭ ca ādiṣṭasya iti vaktavyam . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . cena sanniyogaḥ kariṣyate . yuṭ ca . kim ca . yat ca anyat prāpnoti . kim ca anyat prāpnoti . ādeśaḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.