Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.1·4.1.4

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.4

P 4.1.4

क्अ इइ,२०१।८-१७ रो इइइ,४५९-४६१ शूद्रा च अमहत्पूर्वा । शूद्रा च अमहत्पूर्वा इति वक्तव्यम् । शूद्रा । अमहत्पूर्वा इति किमर्थम् । महाशूद्री । जातिः । जातिः इति वक्तव्यम् । या हि मथती शूद्रा महाशूद्रा सा भवति । शूद्राशब्दः अजादिषु पठ्यते । तत्र कः प्रसङ्गः यत् महत्पूर्वात् स्यात् । न एव प्राप्नोति न अर्थः प्रतिषेधेन । तदन्तविधिना प्राप्नोति । ग्रहणवता प्रातिपदिकेन तदन्तविधिः प्रतिषिध्यते । एवम् तर्हि ज्ञापयति आचार्यः भवति इह तदन्तविधिः इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । भवती , अतिभवती महती , अतिमहती : अत्र तदन्तविधिः सिद्धः भवति । जातिः इति च वक्ष्यामि । यदि एतत् ज्ञाप्यते पञ्चाजी दशाजी अत्र अपि प्राप्नोति । न एषः दोषः । अजादिभिः स्त्रियम् विशेषयिष्यामः । अद्जादीनाम् या स्त्री इति ।

KA II,201.8-17 Ro III,459-461 śūdrā ca amahatpūrvā . śūdrā ca amahatpūrvā iti vaktavyam . śūdrā . amahatpūrvā iti kimartham . mahāśūdrī . jātiḥ . jātiḥ iti vaktavyam . yā hi mathatī śūdrā mahāśūdrā sā bhavati . śūdrāśabdaḥ ajādiṣu paṭhyate . tatra kaḥ prasaṅgaḥ yat mahatpūrvāt syāt . na eva prāpnoti na arthaḥ pratiṣedhena . tadantavidhinā prāpnoti . grahaṇavatā prātipadikena tadantavidhiḥ pratiṣidhyate . evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ bhavati iha tadantavidhiḥ iti . kim etasya jñāpane prayojanam . bhavatī , atibhavatī mahatī , atimahatī : atra tadantavidhiḥ siddhaḥ bhavati . jātiḥ iti ca vakṣyāmi . yadi etat jñāpyate pañcājī daśājī atra api prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . ajādibhiḥ striyam viśeṣayiṣyāmaḥ . adjādīnām yā strī iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.1.4

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.4, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.1.4), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text