Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.1·4.1.63

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.63

क्अ इइ,२२५।१३-२१ रो इइइ,५१९-५२१ जातेः इति उच्यते । का जातिः नाम । आकृतिग्रहणा जातिः लिङ्गानाम् च न सर्वभाक् सकृताख्यातनिर्ग्राह्या गोत्रम् च चरणैः सह । अपरः आह : प्रादुर्भावविनाशाभ्याम् सत्त्वस्य युगपत् गुणैः असर्वलिङ्गाम् बह्वर्थाम् ताम् जातिम् कवयः विदुः । गोत्रम् च चरणानि च । कः पुनः एतयोः जातिलक्षणयोः विशेषः । यथा पूर्वम् जातिलक्षणम् तथा कुमारीभार्यः इति भवितव्यम् । यथा उत्तरम् तथा कुमारभार्यः इति भवितव्यम् ।

KA II,225.13-21 Ro III,519-521 jāteḥ iti ucyate . kā jātiḥ nāma . ākṛtigrahaṇā jātiḥ liṅgānām ca na sarvabhāk sakṛtākhyātanirgrāhyā gotram ca caraṇaiḥ saha . aparaḥ āha : prādurbhāvavināśābhyām sattvasya yugapat guṇaiḥ asarvaliṅgām bahvarthām tām jātim kavayaḥ viduḥ . gotram ca caraṇāni ca . kaḥ punaḥ etayoḥ jātilakṣaṇayoḥ viśeṣaḥ . yathā pūrvam jātilakṣaṇam tathā kumārībhāryaḥ iti bhavitavyam . yathā uttaram tathā kumārabhāryaḥ iti bhavitavyam .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइ,२२५।२२-२६ रो इइइ,५२२ अथ अस्त्रीविषयात् इति कथम् इदम् विज्ञायते । समानायाम् आकृतौ यत् अस्त्रीविषयम् इति आहोस्वित् क्व चित् यत् अस्त्रीविषयम् इति । किम् च अतः । यदि विज्ञायते समानायाम् आकृतौ यत् अस्त्रीविषयम् इति द्रोणी कुटी पात्री इति न सिध्यति । अथ विज्ञायते क्व चित् यत् अस्त्रीविषयम् इति माला बलाका अत्र अपि प्राप्नोति । अस्तु क्व चित् यत् अस्त्रीविषयम् इति । कथम् माला बलाका इति । अजादिषु पाठः करिष्यते ।

KA II,225.22-26 Ro III,522 atha astrīviṣayāt iti katham idam vijñāyate . samānāyām ākṛtau yat astrīviṣayam iti āhosvit kva cit yat astrīviṣayam iti . kim ca ataḥ . yadi vijñāyate samānāyām ākṛtau yat astrīviṣayam iti droṇī kuṭī pātrī iti na sidhyati . atha vijñāyate kva cit yat astrīviṣayam iti mālā balākā atra api prāpnoti . astu kva cit yat astrīviṣayam iti . katham mālā balākā iti . ajādiṣu pāṭhaḥ kariṣyate .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइ,२२५।२७-२२६।६ रो इइइ,५२२-५२३ अयोपधात् इति किमर्थम् । इभ्या क्षत्रिया । अत्यल्पम् इदम् उच्यते अयोपधात् इति । अकोपधात् इति अपि वक्तव्यम् इह अपि यथा : स्यात् । चटका मूषिका इति । यदि अकोपधात् इति उच्यते काकी कोकी शुकी इति न सिध्यति । अस्तु तर्हि अयोपधात् इति एव । कथम् चटका मूषिका इति । अजादिषु पाठः कर्तव्यः ।

KA II,225.27-226.6 Ro III,522-523 ayopadhāt iti kimartham . ibhyā kṣatriyā . atyalpam idam ucyate ayopadhāt iti . akopadhāt iti api vaktavyam iha api yathā : syāt . caṭakā mūṣikā iti . yadi akopadhāt iti ucyate kākī kokī śukī iti na sidhyati . astu tarhi ayopadhāt iti eva . katham caṭakā mūṣikā iti . ajādiṣu pāṭhaḥ kartavyaḥ .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.