Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.1·4.1.83·4.1.83.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.83.1

P 4.1.83.1

क्अ इइ,२३५।२-८ रो इइइ,५४४-५४५ अयुक्तः अयम् निर्देशः । न हि तत्र कः चित् दीव्यच्छब्दः पठ्यते । कः तर्हि । दीव्यतिशब्दः । कथम् तर्हि निर्देशः कर्तव्यः । प्राक् दीव्यतेः इति । सः तर्हि तथा निर्देशः कर्तव्यः प्राक् दीव्यतेः इति । न कर्तव्यः । दीव्यतिशब्दे दीव्यच्छब्दः अस्ति । तस्मात् एषा पञ्चमी । किम् पुनः कारणम् विकृतनिर्देशः क्रियते । एतत् ज्ञापयति आचार्यः । भवति एषा परिभाषा : एकदेशविकृतम् अनन्यवत् भवति इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । एकदेशविक्र्टेषु उपसङ्ख्यानम् चोदितम् । तत् न कर्तव्यम् भवति । अथ वा प्राक्शब्दः अयम् दिक्शब्दः । दिक्शब्दैः च योगे पञ्चमी भवति । तत्र अप्रथमासमानाधिकरणे इति शता भविष्यति ।

KA II,235.2-8 Ro III,544-545 ayuktaḥ ayam nirdeśaḥ . na hi tatra kaḥ cit dīvyacchabdaḥ paṭhyate . kaḥ tarhi . dīvyatiśabdaḥ . katham tarhi nirdeśaḥ kartavyaḥ . prāk dīvyateḥ iti . saḥ tarhi tathā nirdeśaḥ kartavyaḥ prāk dīvyateḥ iti . na kartavyaḥ . dīvyatiśabde dīvyacchabdaḥ asti . tasmāt eṣā pañcamī . kim punaḥ kāraṇam vikṛtanirdeśaḥ kriyate . etat jñāpayati ācāryaḥ . bhavati eṣā paribhāṣā : ekadeśavikṛtam ananyavat bhavati iti . kim etasya jñāpane prayojanam . ekadeśavikrṭeṣu upasaṅkhyānam coditam . tat na kartavyam bhavati . atha vā prākśabdaḥ ayam dikśabdaḥ . dikśabdaiḥ ca yoge pañcamī bhavati . tatra aprathamāsamānādhikaraṇe iti śatā bhaviṣyati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.1.83.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.83.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.1.83.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text