Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.2·4.2.130

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.2.130

P 4.2.130

क्अ इइ,२९९।२१-३००।८ रो इइइ,६८५ कुरुयुगन्धरेभ्यः वावचनात् मनुष्यतत्स्थयोः वुञ्विधानम् । कुरुयुगन्धरेभ्यः वावचनात् मनुष्यतत्स्थयोः वुञ् इति एतत् भवति विप्रतिषेधेन । कुरुयुगन्धरेभ्यः वावचनस्य अवकाशः कौरवः कौरवकः यौगन्धरः यौगन्धरकः । मनुष्यतत्स्थयोः वुञ् भवति इति अस्य अवकाशः अन्ये कच्छादयः । काच्छकः मनुष्यः काच्छकम् अस्य ईक्षितम् जल्पितम् हसितम् स्मितम् । इह उभयम् प्राप्नोति । कौरव्कः मनुष्यः कौरवकम् अस्य ईक्षितम् जल्पितम् हसितम् स्मितम् । वुञ् भवति विप्रतिषेधेन । न एषः युक्तः विप्रतिषेधः । न हि कुरुशब्दस्य अन्ये कच्छादयः अवकाशः । कुरुशब्दस्य यः कच्चादिषु पाठः सः अनवकाशः । न खलु अपि कुरुशब्दः विभाषाम् प्रयोजयति । अनेन वुञ् कच्छादिपाठात् अण् भविष्यति । सा एषा युगन्धरार्था विभाषा ।

KA II,299.21-300.8 Ro III,685 kuruyugandharebhyaḥ vāvacanāt manuṣyatatsthayoḥ vuñvidhānam . kuruyugandharebhyaḥ vāvacanāt manuṣyatatsthayoḥ vuñ iti etat bhavati vipratiṣedhena . kuruyugandharebhyaḥ vāvacanasya avakāśaḥ kauravaḥ kauravakaḥ yaugandharaḥ yaugandharakaḥ . manuṣyatatsthayoḥ vuñ bhavati iti asya avakāśaḥ anye kacchādayaḥ . kācchakaḥ manuṣyaḥ kācchakam asya īkṣitam jalpitam hasitam smitam . iha ubhayam prāpnoti . kauravkaḥ manuṣyaḥ kauravakam asya īkṣitam jalpitam hasitam smitam . vuñ bhavati vipratiṣedhena . na eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ . na hi kuruśabdasya anye kacchādayaḥ avakāśaḥ . kuruśabdasya yaḥ kaccādiṣu pāṭhaḥ saḥ anavakāśaḥ . na khalu api kuruśabdaḥ vibhāṣām prayojayati . anena vuñ kacchādipāṭhāt aṇ bhaviṣyati . sā eṣā yugandharārthā vibhāṣā .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.2.130

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.2.130, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.2.130), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text